Blogak.com

Create a new blog   Log in to your blog

2015/06/24 09:10:25.201835 GMT+2

Emakume elkarteak eta euskara elkarteak

Gure genealogia feministak liburua irakurtzen ari naiz. Euskal feminismoaren historia errepasatzen ari naiz astiro-astiro. Orrien artean gurean izan diren talde/elkarte feministen berri ematen da. Eta horrek arreta piztu dit.



Izan ere, talde/elkarte horietako gehienek (guztiek ez esatearren) kale eta aldarrikapen dinamikaz gain, barne dinamika ere landu izan dute. Eta barne dinamika hori batez ere formaziora bideratua izan da. Emakumeen artean berba egiten hasi eta euren egoerak ulertzeko eta aldatzeko gakoak antzeman dituzte han eta hemen.

 

Ni ez naiz ibili emakume elkarte/taldeetan. Euskara elkarteetan, ordea, bai. Eta horrelakoetan ez dut nik antzeman euskaldun gisa ditugun arazoei buruz berba egitea, ez dut antzeman gure arazo propioei kasu egiten zaienik, ez dut antzeman gure egoera digeritu eta aldatzeko barne gogoetarik. Eta, akaso, hori ere ikasi behar diogu feminismoari.

Kale dinamikak, aldarrikapen dinamikak, eraikitze dinamikak bai, baina euskaldunok dugun egoerari buruzko gogoetak egitea ere bai.

Posted by: garaigoikoa.2015/06/24 09:10:25.201835 GMT+2
Tags: soziologia feminismoa hizkuntza euskalgintza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/22 09:15:37.911477 GMT+2

Tribuaren berbak 3

Hirugarren denboraldia egin du Tribuaren Berbak telebista saioak. Aurreko biekin alderatuta, oraingo honetan saioek ordubeteko iraupena izan dute. Horrek, nire ustez, gaiak sakonago eta xeheago aztertzeko aukera eman du.

Betiko legez, lan ederra egin dute telebistatik kanpora ere, eta horren truke, erabili ahal (behar?) ditugu edukiak nahi dugunetan (eskoletan, enpresetan, euskaltegietan eta abarretan). Soziolinguistikaren dibulgazio purua dira horiek guztiak. Orain atsedena hartuko dute eta gaiak pedagogikoki landu. Bejondeizuela!

- Parisen euskaraz

- Korrika badator

- 60etako emigrazioa gaur

- Pirineoetako euskara

- On egin dagiola euskarari

- Goierri: muin eta motore

- Euskara dela eta, emakumeek zer diote?

- XXI. mendean, hamaika tribu, hamaika euskara

- Mugarik ez da euskararentzat

- Eskolan erabilera sustatuz

- Nerbioitik Ibaizabelera

- Euskara osasungintzan

- Ezinbesteko ekintzailetza

- Ondorioz ...

Posted by: garaigoikoa.2015/06/22 09:15:37.911477 GMT+2
Tags: berbak soziologia hizkuntza sl tribuaren dibulgazioa soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/18 08:41:29.922446 GMT+2

Gureaz blaik 100

Info7 irratian euskaldunak aktibatzeko irratsaioaren izena da Gureaz blai. 100 saio egin ditu hiru urteetan zehar. Denetariko edukiak landu dituzte Nekane Zinkunegik eta Ainhoa Lasak. Beti dibulgazioa jomuga, fresko eta umoretsu.

Saio gogoangarriak egin dituzte hiru urte hauetan. Merezi du astia hartu eta horietan berriro ere murgiltzea (edo lehendabiziko aldiz muturra sartzea). Soziolinguistika domestikoaren bidean urrats txikiak bezain sendoak. Saio guztiak entzuteko ...

Posted by: garaigoikoa.2015/06/18 08:41:29.922446 GMT+2
Tags: soziologia aktibatu domestikoa blai gureaz hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/17 08:22:50.375510 GMT+2

Paula Kasares dixit

Lau artikulu argitara eman ditu Paula Kasaresek bere do(k)tore-tesitik azpimarratu eta kopiatu ostean. Honako hauek dira artikuluak:

Euskaldun hazi Nafarroan (1)

Euskaldun hazi Nafarroan (2)

Euskaldun hazi Nafarroan (3)

Euskaldun hazi Nafarroan (4)

Twitter bidezko zabalkundea egiteko, ordea, aipuak laburtu egin ditut eta Paula Kasares dixit gehitu dut txio bakoitzean. Hona guztiak:

Posted by: garaigoikoa.2015/06/17 08:22:50.375510 GMT+2
Tags: soziologia nafarroa dazientziat hizkuntza sl paula soziolinguistika sozializazioa kasares | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/15 08:29:20.951274 GMT+2

Euskaraz eroso aritzeko entrenatzen

Originala Argia aldizkarian argitaratu egin zen.

Helmuga: Lutxi borda, Donazaharre (Nafarroa Beherea). Bidaiariak: Nafarroa Behereko eskualde guztietako 36 euskaldun (kontzientziatu). Bidaiaren helburua: egunerokoan gure hizkuntzarekin erosoago eta gaituago ibiltzea, beste hitz batean esanda, ahaldunduago aritzea. Gidariak: Emuneko aholkulari diren Larraitz Madinabeitia eta Ainhoa Lasa. Bidaiaren izena: Telp tailerrak.  

Egunerokoan euskara gehiago erabiltzeko eta euskaraz ari direnean erosoago sentitzeko bideak landu zituzten Lutxi bordan elkartu ziren baxenabartarrek.
Egunerokoan euskara gehiago erabiltzeko eta euskaraz ari direnean erosoago sentitzeko bideak landu zituzten Lutxi bordan elkartu ziren baxenabartarrek.

Azken Korrikatik euskalgintzan bolo-bolo ibili dira ahaldundu, jabetu eta boteretu kontzeptuak. Izatetik egitera eta egitetik izaterako bidean. Baina aspaldi hasi ziren batzuk bide horretan. Eta horren lagin Ipar Euskal Herrian gure haragitan bizi izan dugun ahalduntze ariketa praktiko bezain kolektiboa.

Donazaharreko Lutxi borda zen topaleku. Hara bertaratu ziren 36 lagun. Amikuze, Aldude, Irisarri eta Oztibarreko euskara elkarteek –Zabalik, Adur, Har´eman eta Laminosine, hurrenez hurren– elkarrekin antolatu zuten lehen ekimenerako zen hitzordua: Ipar Euskal Herriko barnealdean garatu diren lehen Telp atelierrak.

Saio bietan probatu, jolas eta irri egin genuen. Hizkuntza-asertibitatearen bidean lehen urratsak ematen ikasi eta bi saioen artean lehen pausoak eman. Esate baterako, bi saioen artean parte-hartzaileetako batek bere senarrarekin hizkuntza ohiturak aldatzeko bidea hasi zuen. 0tik 100era tarteko bide asko daudela erakutsi zigun horrela.

Beste hainbat partaide ere hasi ziren saiotik saiora probak egiten. Adibidez, haietako bat oporretan lagun batekin joan zen. Lagun horrek euskara ulertzen du, baina hitz egiteko ahalkea du. Opor horietan, biek aldez aurretik hala erabakita, telplariak euskaraz egin zuen beti –besteak berariaz eskatu ezean– eta bere lagunak frantsesez. Hasieran, kostatu zitzaien ohitzea, baina egunek aurrera egin ahala, gero eta erosoago eta gero eta finago aritu ziren.

Hori bai, handik egun batzuetara, jai egun baten karietara, askoz gehiago kostatu zitzaion berari euskarari eustea. Izan ere, ahalduntzea luzea da, inoiz amaitzen ez den prozesua da eta entrenamendua eskatzen du. Batzuetan helburuak lortuko ditugu eta beste batzuetan askoz zailagoa izango da.

Hemen eta han, han eta hemen berbak asko erabili genituen bi saiootan. Lehenengo saioan ziurrenik gehiago bigarrenean baino. Izan ere, ezberdintasunak dauden arren, funtsean bizipen antzekoak ditugu ezarritako mugaren alde bietan. Lehen kolpean iruditzen zaiguna baino hurbilago daude gure bizipen, sentimendu eta emozioak.

Etengabe hautatu beharra

Parte-hartzaileetako batek kasurako, bere lankideekin hasi zuen (eusk)ahalduntze prozesua. Haietako batzuekin euskaraz aritzen da buruz burukoetan, baina talde osoan frantsesez. Gauzak aldatzen hasi da, ordea: bazkalorduan euskaldunekin euskaraz egiten hasi da eta besteekin edo guztiekin frantsesez. Hasieran uste zuen txarto hartuko zutela, baina inork ez du ezer esan, inork ez du aurpegi arrarorik jarri, inork ez du gaizki hartu.

Beste alde batetik, euskaldunon hizkuntza ibilbideak gero eta bihurriagoak dira: ez dira linealak, ez dira etenik gabekoak. Hiztunok bizialdian zehar hizkuntzak ahaztu, galdu, berrikasi edo berreskuratu egiten ditugu, gero eta gehiago.

Arrunt zaila izan da ibilbide lineala duenik aurkitzea parte-hartzaileen artean. Askok etxean ikasi eta karrikan edo eskolan edo bietan erdi-ahaztu eta geroago berreskuratu. Beste batzuek, ordea, etxean jaso ez eta euskaltegian ikasi, espazioak irabazi eta batzuetan zerbait galdu. Beste batzuk kanpotik etorri eta bere egin. Denetarik. Gero eta gehiago. Gero eta bihurriago.

Horrek, zuzen, hautura eramaten gaitu. Ia euskaldun guztiok noizbait deliberoa hartu behar izan dugu, azken finean, guk baino ezin dugulako erabaki zer egin, elebakarrek ezin dute. Kasu batzuetan identitateagatik, beste batzuetan esan eta egiten dugunaren arteko koherentziagatik, beste batzuetan giroak edo estetikak bultzaturik. Denetariko arrazoiak. Baina beti deliberoa, beti hautua.

Bestela, inertziaren itsasoak badakigu nora eramaten gaituen ia oharkabean: erdaretara. Alde bietan kasu honetan ere. Guraria behar da, uneak eta guneak bilatu behar dira, lagunak eta aliatuak aurkitu behar dira.  

Adibidez, Telp tailerren bigarren saioa amaitu orduko, parte-hartzaileetako batzuk Garazira joan ziren ostatu batera. Hasiera batean, ostatu euskaldun baterako plana zuten, baina iritziz aldatu, eta denak batera ostatu ez-euskaldunera jo zuten, Telpetan ikasitakoak praktikan jartzera. Kolektiboki. Elkarri lagunduz.

Elebitasun sistematikoaren tranpak ere agerian geratu dira. Alde bietan, euskara beharrezko egitea inportantea da, funtsezkoa, ezinbestekoa, aurrera egin nahi badugu. Euskarak funtzio propioak eta esklusiboak izango dituen espazioak, uneak eta guneak sortzea eta elikatzea beharrezkoa dugu alde bietan.

Bestela, elebitasun sistematikoak ez du sekula lortuko erdaldunei ikusaraztea zerbait ari direla galtzen. Ez du sekula lortuko gureak baino indartsuago eta sendoago diren komunitateen aurrean gure burua tente izatea.

Esate baterako, telplarietako bat hautetsia da. Herriko Etxean ez dute itzulpen sistemarik, eta orduan berak bere burua itzuli behar du egiten dituen jendaurreko berbaldietan. Orain arte batzuetan euskaraz egiten zuen, baina ez zen eroso aritzen, urduri jartzen zen. Telp saioen ondoren, ostera, irribarrea ahoan eta alai egin ditu euskarazko adierazpenak eta gero poliki-poliki eta laburtuz frantsesezko itzulpena. Dotore eta tente.

Izan ere, Telp tailerretan geure buruari euskara plana egitea galdegiten zaigu. Praktikak helburu dituen euskara plana beti ere. Non erabil dezaket orain baino gehiago? Nola erabil dezaket hizkuntza orain baino erosoago?

Lotsak eta plazerak, denak batera

Alde bietan beldurra, frustrazioa eta lotsa sentitzen ditugu, plazera, gozamena eta harrotasuna ere sentitzen dugun arren. Bi sentimendu mota horien arteko dantzan aritzen da euskaldun kontzientea.

Parte-hartzaileetako batek, adibidez, aipatzen zuen berarekin jende askok euskaraz egiten zuela, baina horiek eurek bera ez bazegoen frantsesez aritzen zirela lasai arraio. Horren aurrean, berak beti sentitu izan du ezinegona. Saioen ostean, aipatzen zuen orain gauzak beste begi batzuekin ikusten dituela. Bere burua lagunarte hori euskalduntzeko eragiletzat hartzen hasi dela, hain zuzen ere.

Baina, tira, ibilaldi hau hasi baino ez da egin. Prozesu luzea da ahalduntzea eta tailerra abiapuntua baino ez da. Hala ere, azken ariketan ikusi genuen modura, pertsona batek jarrera aldatzen badu, bere ingurua ere aldatzen du neurri batean.

Posted by: garaigoikoa.2015/06/15 08:29:20.951274 GMT+2
Tags: telp soziologia emun hizkuntza sl argia soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/10 08:47:29.472221 GMT+2

Zergatik? Zergatik?

Galdera batzuk nahi ditut airera bota, erantzunik ez dutelako (edo baldin badute erantzungo ez didalako inork) …



Zergatik nagusitan euskaraz bizitzeko hautua hartu duen gurean jende askok? Zergatik egin dio uko erdaren inertziaren indarrari pertsona horrek? Zer bizipen, ideia, sentimendu, gustu eta abar dauden erabaki/hautu horien atzean? Edo beste berba batzuekin esanda: zergatik hiztun asko atera da bere erosotasun esparrutik? Zerk bultzatuta? Zeren bila? Zer aurkitu du?

Posted by: garaigoikoa.2015/06/10 08:47:29.472221 GMT+2
Tags: hautua soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/08 08:53:37.044225 GMT+2

Euskaldun hazi Nafarroan (4)

Paula Kasaresen doktore tesitik ateratako aipuen laugarren eta azken artikulua:

Euskaldun hazi Nafarroan (1)

Euskaldun hazi Nafarroan (2)

Euskaldun hazi Nafarroan (3)

Euskal hiztunen tipologia mailakatzea oso zail gertatzen den continuum batean agertzen da eta, subjektu batzuk, beren burua euskal edo erdal hiztuntzat aitortzeko ez ezik euskaldun berri edo zahartzat sailkatzeko ere ezbaian egoten dira.

 

FUK Graff

Orobat, euskararen gizarte ahultasunak euskal hiztunen gaitasunari eragiten dio eta anitzi euskarari eustea zail gertatzen zaie. Iruñean euskara atxikitzeko hiztunen nahikatasuna ezinbestekoa da.

Hiztunaren eta hizkuntzaren arteko harremana ez da inondik ere naturala, ez berezkoa, ez jatorriari zuzenean dariona ere. Hizkuntza kultura baliabidea da, hiztunak eskuratu eta beretzen ahal duena.

Euskararen historia hurbilean arakatzeak hiztunen gogo-nahiak ezagutza hutsak baino gehiago egin duela iradokitzen du.

Posted by: garaigoikoa.2015/06/08 08:53:37.044225 GMT+2
Tags: soziologia sozializazioa soziolinguistika dazientziat hizkuntza sl nafarroa paula kasares | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/06/02 09:11:12.605194 GMT+2

Euskaldun hazi Nafarroan (3)

Paula Kasaresen doktore tesiko aipuen hirugarren artikulua. Lehenengo biak hemen:

Euskaldun hazi Nafarroan (1)

Euskaldun hazi Nafarroan (2)

Hizkuntzaz jabetzeko eta hiztun bilakatzeko prozesua ezin da ingurune soziolinguistikotik bereizi.

Hizkuntzan ongi moldatzea euskaraz bizi izateko aldez aurreko baldintzatzat baino gehiago euskaraz bizi izatearen ondoriotako agertzen da.

je fais le gros dos

Behin gurasoaren eta umearen arteko harremana hizkuntza batean ezarriz gero, harremanak haurrarendako hizkuntza horretan du benetakotasuna eta mintzaira aldatzearen aurka ager daiteke.


Haurrek hizkuntzaren gizarte egoerarekin bereziki eraginberak dirudite. Mintzaira batek familiatik at, inguruneko gizarte harremanetan, zenbat eta indar handiagoa izan, orduan eta eragingarritasun handiagoz jokatzen dute haurrek hizkuntza nagusia etxera eraman eta familiaren elkarrekintzetan sartzeko.

 

Haurtzarotik goiti neska-mutilen hizkuntza portaeretan harreman eszentrikoak uste baino erabakigarriagoak dira.

Posted by: garaigoikoa.2015/06/02 09:11:12.605194 GMT+2
Tags: soziologia nafarroa dazientziat hizkuntza sl paula soziolinguistika sozializazioa kasares | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/05/28 09:03:30.231946 GMT+2

Ekolingua

Soziolinguistika Klusterrak azken aldion gauza dezente eman ditu argitara: Aldahitz (hizkuntza ohiturak aldatzeari buruzkoa), Eralan 3 (lan munduan euskararen erabileraren inguruko ikerketa), Normalizazio Kasu Aurreratuak 2014 (lan munduan eredugarri diren kasuei buruzko argitalpena), Dikoma (hizkuntza-ekologiaren diskurtsoa sozializatzeko eta hizkuntza komunitatearen sistema ahalmentzeko helburuarekin) eta Ekolingua solas-jolasa.

 

Argitalpen guztiak zeharo interesgarriak dira, artikulu bat baino gehiago merezi dutenak guztiak. Baina gaur bati baino ez diot begiratu nahi: Ekolinguari hain zuzen ere.

Hizkuntza-ekologian oinarritutako jolasa da Ekolingua. Eztabaida-jolasa da (lehen aldiz entzun dut kontzeptua, baina tira). Hizkuntza egoera zehatzak aipatzen dira eta horietan oinarrituta solasaldiak egin behar dira. Hizkuntza guztien iraunkortasuna oinarri hartuta, hizkuntza gutxituen aldeko jarrerak sustatu eta komunitatea ahalmentzeko lagungarri izan nahi du Ekolinguak.

Eta, gainera, berritasuna dakar: gaztelaniaz ere badago jokoa bera. Gure soziolinguistika euskaraz gain beste hizkuntza batzuetan garatu beharko litzatekeela uste dudanetako bat naiz, baina tira (etxetik ere hasi beharko nuke, baina ez daukat gogorik ez asmorik).

S(j)olasten j(s)olastu!

Posted by: garaigoikoa.2015/05/28 09:03:30.231946 GMT+2
Tags: klusterra soziologia ekolingua hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/05/25 10:39:14.089418 GMT+2

Euskaldun hazi Nafarroan (2)

Paula Kasaresen doktore tesitik mila aipu atera daitezke. Jarraian aipuen bigarren txanda.

Euskaldun hazi Nafarroan (1)

Ez hizkuntza gaitasuna ez eta erabilera ere ez da balio absolutuko irizpidea, maiz mailakatzen zaila gertatzen den gertaera baizik.

Hiztunek euskararekin izandako historia ez da beti lineala. Hutsuneak daude eta hutsarte horiek norbanakoen ibilbideetan agertzen dira, baita belaunaldien segidan, familien eta erkidegoen historian ere.

Rojo circular / Circular red

Euskara ikastetik euskaraz mintzatzen hastera doan prozesuan adinkideen pizgarria eta laguntza nabarmentzen dute. Hau da, euskararekin eratzen duten harreman berrian, euskaraz aritzen hasteko batez ere haurrideak, adiskideak, kirol taldekideak, bikotekidea, … izan zituzten kilikatzaile eta bultzatzaile.

Hizkuntzaren gizaldiz gizaldiko jarraipena ez du ezein determinismok agintzen. Oro har, ego belaunaldiko kideek umeak hazteko ez dute beren ama edo lehen hizkuntza hautatu.

Identitatea subjektuen hautuei loturik agertzen da, ez jatorriari edo jaraunspenari.

Posted by: garaigoikoa.2015/05/25 10:39:14.089418 GMT+2
Tags: soziologia sozializazioa soziolinguistika dazientziat hizkuntza sl nafarroa paula kasares | Permalink | Comments (0) | References (0)