Blogak.com

Create a new blog   Log in to your blog

2015/02/26 09:00:3.230847 GMT+1

Irakurgaiak: Eutsiko diogu?

Azatzak amaitu nituenetik ez diot kasu handiegirik egin kulturgintzari. Lantzean behin, blogeratu nahi ditut kulturgintzari lotutako kontuak. Eta gaur doa lehena.

 

Fermin Etxegoienek sorkuntzaren profesional autonomoak elkarrizketatu ditu Eutsiko diogu? galdera botaz. Galdera bakarra zelakoan nengoen, baina elkarrizketatzaileak gehiago egin ditu (baita batzuetan erantzunen gaineko komentarioak erantsi ere). Bide batez, Argian sekulako elkarrizketa egin diote egileari.

 

Euskal(dun)tasuna eta etorkizunari buruz berba egiten da liburuan oro har. Hainbat iritzi agertzen dira, baikorragoak zein ezkorragoak, esanguratsuagoak batzuk besteak baino. Mosaiko ederra osatzen dute usteek eta pentsamenduek.

Eutsiko diogu?

Bi-hiru gauza ez zaizkit asko gustatu liburuaz. Bata, egilearen gehiegizko protagonismoa (eta gai batzuetan duen tema); bigarrena, elkarrizketatu batzuk ez dakit zer egiten duten liburuan (Maider Unda, esate baterako); eta hirugarrena, liburua barik, dokumentaltxoa jende gehiagorengana heltzeko modukoa iruditzen zait (edo ez).

 

Euskal(dun)tasunaz eta kulturaz jakin-mina baduzu, irakurri (edo ez).

Posted by: garaigoikoa.2015/02/26 09:00:3.230847 GMT+1
Tags: diogu soziologia kulturgintza hizkuntza sl eutsiko soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/23 08:36:59.261724 GMT+1

Normalizazioa

Zirimiri bezala blaitu ditugu bazterrak soziolinguistok eta euskalgintzako kideok normalizazio berbarekin. Lluis Aracilek kontzeptua asmatu eta gureganatu genuen (baita katalanek eta galiziarrek ere). Bere garaian balio zuen terminoak, antza. Gogoan hartu behar dugu EAEko euskararen lege nagusiak terminoa bera barneratzen duela izenburuan bertan.

 

Izan ere, erraz ulertzeko moduko kontzeptua da jendearentzat. Erraz ulertzen da, erraza delako normala zer den eta zer ez. Baina mugak ditu, nire ustez, muga nabarmenak.

 

Baina gaur egun balio al du? Izan ere, zer da normalizazioa? Zer da hizkuntza bat normala izatea? Zer da hizkuntza komunitate bat normala izatea? Lurralde bat, hizkuntza bat, kultura bat?

Eduardo Apodakaren iritziz, “norma eta normaltzat jo dugu herri edo gizarte bat hizkuntza (nazional-kanoniko) batekin identifikatzea”. Baina hizkuntza ekologiak zalantzan jarri du diskurtso hau. Aniztasun linguistikoak zalantzan jarri du diskurtso hau.

Gainera, gero eta gutxiago erabiltzen dute kontzeptua euskalgintzako erakundeek, soziolinguistek eta erakunde publikoek eurek. Terminoak, hala ere, oraindik hedapen zabala du.

Heldu da normalizazioa bazterrera uzteko ordua? Heldu da berba beste modu batera egiteko ordua? Nik neuk, behintzat, ez erabiltzeko hautua egin dut.

Posted by: garaigoikoa.2015/02/23 08:36:59.261724 GMT+1
Tags: soziologia kzjaia3 normalizazioa hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/18 09:29:15.304476 GMT+1

Aiputegia (i)

Hilean behin aipuak ekarriko ditut blogera. Gaurkoan lehen alea:

 

Julen Arexolaleiba:

Elebakarrak amaitzen zaizkionean hizkuntza bati, derrigortasuna amaitu zaio.

 

Lorea Agirre:

Euskara hemen galdu edo irabaziko da. Munduan euskara galduko da hemen, edo irabaziko da hemen. Gaztelania hemendik desagertuz gero, munduan ez da galduko. Euskara desagertuz gero, bai.

 

 

Paula Kasares:

Hiztun baten adinkideek aunitzez ere eragin sendoagoa dute bere hizkeran eta portaeratan gurasoek baino.

 

Koldo Telleria:

Hizkuntza bakoitzak bizitzeko modelo, kontsumorako modelo eta, azkenik, lurraldea ulertzeko ikuspuntu propioa du eta baita bere baitako gizarte antolaketa propioa ere.

 

Asisko Urmeneta:

Ez balute kantatuko ahots ederreko txoriek baizik, oihana isilpean legoke.

Posted by: garaigoikoa.2015/02/18 09:29:15.304476 GMT+1
Tags: soziologia aiputegia hizkuntza sl aipuak soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/12 08:06:42.588174 GMT+1

Tribuaren berbak 2

Tribuaren berbak bigarren denboraldia ere amaitu egin da. Kike Amonarrizek gidatzen duen lan-taldea berriro ere ikaragarrizko esfortzua egin du euskara albiste positiboekin lotzeko. Iker Martinez de Lagosek nik baino hobeto deskribatu du saioa bi txio hauetan (lehena eta bigarrena). Momentu askotxo daude gogoratzeko bigarren denboraldi honetan ere. Eta berriro ere, aurrekoan egin bezala, saio guztien gidoiak igo dituzte sarera denok eskura izan ditzagun. Eta erabili ditzagun eskoletan, komunikabideetan edo ahal/nahi dugun lekuetan. Eta gogoratu, martxotik aurrera itzuliko da saioa, ordubete iraungo du eta ziur tribukideok pozik uzteko modukoa izango dela. Zain gaude!

 

 

Posted by: garaigoikoa.2015/02/12 08:06:42.588174 GMT+1
Tags: euskara berbak soziologia hizkuntza sl tribuaren soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/09 08:34:18.056473 GMT+1

Hizkuntza komunitatea

Soziolinguistikan eta auzo jakiteetan (soziologia, jendarte psikologia edo antropologian) hizkuntza komunitate kontzeptua erabilienetakoa da eta, aldi berean, eztabaidatuenetakoa. Horren adibide euskarazko ordainak izan daitezke: hizkuntza komunitatearekin batera hiztun-komunitate, hiztun-herria, hiztun taldea, komunitate linguistiko, …

 

Gatazkatsua da adigaia eta gatazkatsua adiera bera. Maddi Juaristik kontzeptuaren aurre-atzeak, ertzak eta tolesdurak ederto azaldu eta irudikatu ditu honako prezi honetan:

Izan ere, irudikatzen erraza izan daitekeen arren, komunitatea zer den definitzea zaila egiten zaigu, bai soziolinguistikan bai bestelako jakiteetan ere. Argi dago komunitateak oinarri fisiko zein sozial batzuk izan behar dituela. Hori bai, oinarri horiek zeintzuk diren esatea ez da inondik ere erraza.

 

Bestetik, egile batzuek azpimarratzen dute komunitateak ere badituela nolabaiteko oinarri psikologikoak. Hau da, komunitateko kide izateko pertsona batzuek (guztiek?) komunitate horren partaide direla sentitu behar dute (sentitu edo aldarrikatu, kasu batzuetan).

 

Ikusten denez, kontzeptu bihurria da hizkuntza komunitatea. Kontzeptuaren mugak zein definizio ezek beste kontzeptu batzuk goratu dituzte euren aurre-atzeak hobeto zedarritzeko asmoz: hizketa komunitatea edo praktika komunitatea. Baina bi horiek hurrengo batean, ezta?

 

Posted by: garaigoikoa.2015/02/09 08:34:18.056473 GMT+1
Tags: sl soziolinguistika hizkuntza soziologia komunitatea | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/05 08:27:30.221845 GMT+1

Nathual

Mexikon bizi dira nathualak. Aspalditxo egin zuten ikerketa antropologiko (soziolinguistiko) bat hango hiztunekin. Bi jarrera nagusi antzeman zituzten hiztun horien artean:

 

1. Nostalgiaren diskurtsoa deitutakoa: batez ere, adineko gizonezkoek darabilte, klase sozial ertain-altukoak. Haien iritziz, oraingo hizkuntza nahasi egin da, ez da purua. Eskolarekin aurreratu da, espainieraren ezagutza handitu da, baina oraingo (orduko) gazteek errespetua galdu dutela uste dute.

 

2. Nostalgiaren kontra-diskurtsoa deitutakoa: batez ere, andrazkoek darabilte. Adinekoak eta klase sozial guztietakoak (pobreak zein pobreak ez direnak). Haien iritziz, lehen hizkuntza puruagoa zen, baina pobrezia handia zegoen, ez ziren garai hobeak. Oraingo gazteek errespetua lehengoen antzerakoa dutela uste dute, baina behintzat orain irakurtzen badakite. Hori bai, espainieraz egiten dute euren artean.

 

Nire ustez, diskurtso biek kalte egiten diote nathual hizkuntzaren geroratzeari. Lehenengoak ez du uzten lexiko berria jasotzen. Hizkuntza jendartearen beharrei egokitu behar da. Bestela, tresna kamutsa da. Ez da jendarterako baliotsua.

 

Bigarren diskurtsoak, berriz, modernitatea, aurrerapena, garapena espainierarekin lotzen du. Eta, kasu honetan ere, nathual hizkuntzak ez du balio.

 

Beraz, hirugarren diskurtsoa (eta hari lotutako praktikak) eraiki behar da, ezta?

Posted by: garaigoikoa.2015/02/05 08:27:30.221845 GMT+1
Tags: soziologia hizkuntza sl nathual aurreiritziak soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/03 10:10:23.489197 GMT+1

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (osorik)

Oso gutxitan landu ditut blogean neure eguneroko lanari buruzkoak. Bestelako gai batzuei eman diet lehentasuna. Eta hala izaten jarraituko du. Baina lantzean behin salbuespenen bat egin behar da, ezta?

 

Iñaki Martinez de Lunak udaltop-en administrazioen plangintzei buruzko balorazio soziolinguistikoa egin zuen. Balorazio horretatik abiatuta, enpresetako euskara planei buruzko balorazioa egin nahi dut nik ere. Goazen ba!

 

Iñaki hasten da esaten hiru plangintza mota daudela: plangintza funtzionala, hizkuntza-jabekuntzaren plangintza eta plangintza formala. Funtzionalak nahiko luke orain arte gaztelania hutsez betetzen diren funtzio batzuk euskarara ere irekitzea, ahoz zein idatziz. Hizkuntza-jabekuntzaren plangintzak lanpostuei ezarritako mailak bete ditzaten edo lan-jardunerako beharrezkoak diren trebetasun zehatzak eskura ditzaten nahiko luke. Eta plangintza formalak, berriz, espezializatutako corpusa ari da garatzen.

Enpresetan egindako planetan hirurak lantzen dira, nahiz eta funtzionala izan lehentasuna. Beste biak, berriz, funtzionalari begirako lanean ari direla esan ditzakegu.

 

Planen kudeaketa:

 

Iñaki Martinez de Lunak gai honetan management inguruko hausnarketa batzuk plazaratzen ditu. Eta horri jarraituz galdera batzuk egiten ditu (nik euskara planetara ekarrita):

 

  • Zergatik ez dute erosten (erabiltzen) euskara?

  • Zergatik erosi (erabili) beharko lukete euskara? Zerk motibatuko lituzke hautu hori egiteko.

  • Zein da euskararen abantaila konpetitiboa?

  • Zer nahi dute euskara planen xede-taldeek?

Nik uste dut galdera hauei gero eta gehiagotan egiten diegula kasu. Hori bai, kasu egitetik lantzera igaro beharko genuke kasu askotan, nik uste.

Ebaluazio soziolinguistikoa egiteko, Iñaki Martinez de Lunak eredu teoriko bati jarraitzen dio. Horretarako hiru maila bereizten ditu: maila makrosoziala, maila mikrosoziala eta norbanakoaren maila.

 

Gizartearen dimentsio makrosoziala:

 

Estatus juridikoa:

Kasu honetan daude seguruenik alderik handienak administrazio eta enpresetako planen artean. Izan ere, administrazioak behartuta daude elebitasuna errespetatzeko eta enpresak ez. Beraz, enpresek borondate hutsez heltzen diote euskara planari.

 

Gizartearen babesa:

Iñakik dio ematen duela administrazio planetan ez dela aztertzen gizartearen babesa. Enpresetako planetan ere oso gutxi hartzen da aintzat nire ustez. Izan ere, ez dakit zer puntutaraino gizarteak begi onez ikusten duen enpresen euskalduntzea. Askotan ematen baitu gizarteak euskara ez duela ikusten lan arloan.

 

 

Hizkuntza politika:

EAEn euskara planari oratzen dioten enpresek laguntza batzuk dituzte, Lanhitz programaren baitan. Baina eredua zurruna da. Izan ere, langile gutxiko enpresek arazo handiak dituzte diru-laguntza minimoak jasotzeko, baita establezimendu txikiak ere (tokian tokiko udal batzuek, hala ere, diru-laguntzak bai ematen dituzte). Oso plan perfektuak dira diruz laguntzen direnak. Euskararen aldeko pauso txikiak eman ahal dituenari aukera gutxi geratzen zaio (baita euskara hutsez funtzionatzen duten enpresei ere). 

 

Era berean, euskararen kudeaketarako Bikain ziurtagiria ere paratu du martxan gobernuak. Prestigioa ematen du (kalitate ziurtagirien tankerakoa da) eta nolabaiteko babesa ere. Baina egiteko asko ago oraindik gai honetan.

 

Gizartearen dimentsio mikrosoziala:

 

Gizartearen dimentsio mikrosozialean egoerak ditugu. Hizkuntzaren erabilera ahalbidetzeko hiru baldintza bete behar dute egoera hauek: solaskideen ageriko gaitasuna, harremanen trinkotasuna eta hizkuntza-hautua egiteko ahalmena. Banaka landuko ditugu hiru hauek:

 

Solaskideen ageriko gaitasuna:

Solaskideen arteko ezagutza linguistikoa errazteko neurriak sarri askotan planteatzen dira planetan (administrazioan ez bezala, Iñakiren berbetan). Gainera, enpresako kideen artean oro har eta salbuespenak salbuespen, zeintzuk dakiten euskara eta zeintzuk ez nahiko ezaguna da.

 

Bezeroei begira ere, posta elektronikoetan, telefono bidezko harreran eta abarretan, aurrerapausoak izan dira identifikazioa egite aldera. Gainera, normalean plan batean egiten den lehen gauza izan ohi da hizkuntza paisaia euskalduntzea. Horrek dakarrenarekin.

 

Harremanen trinkotasuna:

Harremanen trinkotasunean egiten dute euskara planek herren, nabarmen egin ere. Izan ere, lanpostuei ezarritako irizpideetan ez dira kontuan hartzen postu horiek beteko dituzten langileen arteko harremanak. Horrela, kasu askotan ezinezkoa da euskaldunen arteko sare trinkorik sortzea, dauden bakanak erdaldunen harreman-sareetan barreiatuta daudelako.

 

Hautua egiteko ahalmena:

Enpresetan ordezkari guztiak ez daude euskaraz gaituta, eta gaituak direnek mugarik handiena dute lan-hizkuntza gisa baliatzeko.

Hala ere, egia da azken urteotan gero eta plan gehiagotan lantzen ari garela lidergoa. Liderren eredugarritasuna, liderrak aktibatzeko plangintzak, liderren hizkuntza-inertziak aldatzeko lana, … Hala ere, lan handia dago oraindik egiteko liderren ahalduntzean.

Norbanakoaren maila:

 

Gaitasun erlatiboa:

Enpresek bestelako erakundeen gain uzten dute oro har langileen gaitasun erlatiboari dagozkionak: unibertsitateak, lanbide heziketako zentroak, … Gero eta gehiago dira erakunde hauetan euskaraz eskaintzen diren ikastaroak eta abar. Baina oraindik gaur da eguna non enpresako langile euskaldun askok laneko kontuetan gaitasun handiagoa duten gaztelaniaz euskaraz baino. Beraz, lana euskaraz egin ahal izateko sekulako arazoa dute askok.

 

Motibazioa:

Euskara planetan orain arte zeharka landu da motibazioa. Azken urteotan, motibazioa zuzenean lantzen ari da eta aurrepauso batzuk egin dira (adibidez, motibatu topaketa). Baina bide horretan oraindik ezezagutza handia dugu horretan ari garen teknikariok.

 

Bestalde, planaren komunikazioan (enpresa barnean zein kanpoan) ere oraindik badugu zer hobetua. Eta, kontuz, komunikazioa egokia ez bada, langileen motibazioa apaldu dezake.

 

Azken hausnarketak:

 

Lan arloan euskararen erabilera normalizatzeko planen emaitzak, mugak muga, agerikoak dira eta beren eragina gizartean ere antzematen da. Pentsa daiteke zer-nolako aurrerakada ikus genezakeen planei kudeaketa zorrotzagoa aplikatuko balitzaie, eta beren alderdi ilunak ezagutza zientifikoagoaz argitu eta landuko balira? (Iñaki Martinez de Lunaren hitzak dira, baina neure egiten ditut).

Posted by: garaigoikoa.2015/02/03 10:10:23.489197 GMT+1
Tags: euskara enpresetan soziologia hizkuntza sl planak soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/02/02 08:06:41.824025 GMT+1

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (eta IV)

Lan arloko plangintzen balorazio soziolinguistikoari buruzko saileko laugarren artikulua.

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (i)

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (ii)

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (iii)

 

Norbanakoaren maila:

 

Gaitasun erlatiboa:

Enpresek bestelako erakundeen gain uzten dute oro har langileen gaitasun erlatiboari dagozkionak: unibertsitateak, lanbide heziketako zentroak, … Gero eta gehiago dira erakunde hauetan euskaraz eskaintzen diren ikastaroak eta abar. Baina oraindik gaur da eguna non enpresako langile euskaldun askok laneko kontuetan gaitasun handiagoa duten gaztelaniaz euskaraz baino. Beraz, lana euskaraz egin ahal izateko sekulako arazoa dute askok.

 

Motibazioa:

Euskara planetan orain arte zeharka landu da motibazioa. Azken urteotan, motibazioa zuzenean lantzen ari da eta aurrepauso batzuk egin dira (adibidez, motibatu topaketa). Baina bide horretan oraindik ezezagutza handia dugu horretan ari garen teknikariok.

 

Bestalde, planaren komunikazioan (enpresa barnean zein kanpoan) ere oraindik badugu zer hobetua. Eta, kontuz, komunikazioa egokia ez bada, langileen motibazioa apaldu dezake.

 

Azken hausnarketak:

 

Lan arloan euskararen erabilera normalizatzeko planen emaitzak, mugak muga, agerikoak dira eta beren eragina gizartean ere antzematen da. Pentsa daiteke zer-nolako aurrerakada ikus genezakeen planei kudeaketa zorrotzagoa aplikatuko balitzaie, eta beren alderdi ilunak ezagutza zientifikoagoaz argitu eta landuko balira? (Iñaki Martinezen hitzak dira, baina neure egiten ditut).

Posted by: garaigoikoa.2015/02/02 08:06:41.824025 GMT+1
Tags: euskara enpresetan soziologia hizkuntza sl planak soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/01/29 08:09:43.589080 GMT+1

Herri txiki infernu handi

Ostera ere arnasguneak. Ostera ere herri txikiak. Sinistuta nago arnasguneen etorkizuna herri koskorragoetan jokatzen dela, Zarautz, Tolosa, Bergara, Ondarroa edo Azpeitia bezalakoetan. Baina ez gaude ezerri uko egiteko moduan.

 

Horregatik, gustora handiz jarraitzen ari naiz ETB egiten ari den programa: Herri txiki infernu handi. Herri txiki euskaldunen gorazarre, euskaraz (zelan bestela?), modernotasuna aldarrikatzen, harrotasuna eta irribarrea batuz.

 

Txikia maite dugu.

 

Orain arte:

 

- Goizueta

 

- Errezil

 

- Ea

 

- Aramaio

Posted by: garaigoikoa.2015/01/29 08:09:43.589080 GMT+1
Tags: arnasguneak soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)

2015/01/26 08:06:45.923261 GMT+1

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (iii)

Lan arloko plangintzen balorazio soziolinguistikoari buruzko saileko hirugarren artikulua.

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (i)

Plangintzen balorazio soziolinguistikoa (ii)

 

Gizartearen dimentsio mikrosoziala:

 

Gizartearen dimentsio mikrosozialean egoerak ditugu. Hizkuntzaren erabilera ahalbidetzeko hiru baldintza bete behar dute egoera hauek: solaskideen ageriko gaitasuna, harremanen trinkotasuna eta hizkuntza-hautua egiteko ahalmena. Banaka landuko ditugu hiru hauek:

 

Solaskideen ageriko gaitasuna:

Solaskideen arteko ezagutza linguistikoa errazteko neurriak sarri askotan planteatzen dira planetan (administrazioan ez bezala, Iñakiren berbetan). Gainera, enpresako kideen artean oro har eta salbuespenak salbuespen, zeintzuk dakiten euskara eta zeintzuk ez nahiko ezaguna da.

 

Bezeroei begira ere, posta elektronikoetan, telefono bidezko harreran eta abarretan, aurrerapausoak izan dira identifikazioa egite aldera. Gainera, normalean plan batean egiten den lehen gauza izan ohi da hizkuntza paisaia euskalduntzea. Horrek dakarrenarekin.

 

Harremanen trinkotasuna:

Harremanen trinkotasunean egiten dute euskara planek herren, nabarmen egin ere. Izan ere, lanpostuei ezarritako irizpideetan ez dira kontuan hartzen postu horiek beteko dituzten langileen arteko harremanak. Horrela, kasu askotan ezinezkoa da euskaldunen arteko sare trinkorik sortzea, dauden bakanak erdaldunen harreman-sareetan barreiatuta daudelako.

 

Hautua egiteko ahalmena:

Enpresetan ordezkari guztiak ez daude euskaraz gaituta, eta gaituak direnek mugarik handiena dute lan-hizkuntza gisa baliatzeko.

Hala ere, egia da azken urteotan gero eta plan gehiagotan lantzen ari garela lidergoa. Liderren eredugarritasuna, liderrak aktibatzeko plangintzak, liderren hizkuntza-inertziak aldatzeko lana, … Hala ere, lan handia dago oraindik egiteko liderren ahalduntzean.

Posted by: garaigoikoa.2015/01/26 08:06:45.923261 GMT+1
Tags: euskara planak soziologia hizkuntza sl enpresetan soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)