Blogak.com

Create a new blog   Log in to your blog

2014/12/18 08:25:52.887877 GMT+1

Erdaldun berrien kluba

Derion ikusi genuen antzezlana. Barreak egin genituen eta barreen bidez bidea ireki genion pentsatzeari eta ditugun praktikak kolokan jartzeari.

392 (id: 5704514)

Erdaldun berrien kluba ordubeteko monologoa da. Irantzu euskaraz pentsatzen, euskaraz sentitzen eta, ahal duen guztietan, euskaraz diharduen neska eskoriatzar bat da. Horrek hamaika arazo sortuko dizkio egunerokotasunean. Irantzuren klubean gutxi dira. Lau katu. Eta sekula ez dute saririk jaso. Ez dituzte telebistan aipatzen. Ez diete elkarrizketarik egiten. Irantzuren kluba ezezaguna da. Klandestinoa. Badakizue zergatik? Irantzuren kluba, Erdaldun berrien kluba delako eta erdaldun berri gehienek ez dakite erdaldun berriak direnik. Izan ere, zer arraio da erdaldun berria izatea?

 

Euskarazko praktiken gaineko hausnarketa egiten du umorez antzezlanak. Aspalditxotik guk deitu genuen soziolinguistika domestikoan beste pauso bat. Ahal baduzue, ikusi eta gozatu.

Posted by: garaigoikoa.2014/12/18 08:25:52.887877 GMT+1
Tags: erdaldun soziologia berriak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/12/15 11:42:7.413221 GMT+1

100 (+1) azatz euskal kulturgintzaren soloan

5587690687_c0209878b1_bLau urte luze joan dira Garaigoikoa blogean azatzak batzen hasi nintzenetik. Lau urte luze eta 100 (+1) azatz. Euskal kulturgintzaren soloa oparoa dela ezin uka, eta beste 100 azatz batzeko modua edukiko nuke. Baina proiektu batzuk inoiz ere utzi behar dira bazterrean eta honi momentua heldu zaio.

Euskal kulturgintzaren soloa ongarritu behar da eta leku aproposean jarritako hazi horiek fruitua eman dezaten zaindu eta babestu. Euskaraz bizi gura dugunon gasolina sinbolikoa ei da kulturgintza. Ez dakit hala den, baina alaiago bizitzeko aukera ematen digutela ziur naiz. Jarrai dezagun komunitate moduan bide horretan aurrera.

- Azatzak 1: 111 akademia

- Azatzak 2: Eztena fanzinea

- Azatzak 3: Korrika kulturala

- Azatzak 4: Armiarma.com

- Azatzak 5: Azpitituluak.com

- Azatzak 6: Iparra-hegoa

- Azatzak 7: Laburbira

- Azatzak 8: ekaitzaldia badok

Azatzak 9: irakurri, gozatu eta oparitu

- Azatzak 10: eskola txikiak

Azatzak 11: literaturia

- Azatzak 12: Euskal Herria Zuzenean

Azatzak 13: Euskal kulturgintzaren transmisioa

Azatzak 14: Kukutza gaztetxea

Azatzak 15: EHAZE

Azatzak 16: Xamarrenak

Azatzak 17: Auspoa

Azatzak 18: Herri musikaren txokoa

Azatzak 19: Arratsaldekoa eta arratsean

Azatzak 20: Hitzen uberan

Azatzak 21: Irrien lagunak

Azatzak 22: Bertsolari

Azatzak 23: Luma aldizkaria

Azatzak 24: Gartxot

Azatzak 25: Lekeitioko zinema eta bideo bilera

Azatzak 26: Ahotsenea

- Azatzak 27: Azpeitiko kultur mahaia

- Azatzak 28: Entzun musikazuzenean

Azatzak 29: dantzan

Azatzak 30: Ahotsak

Azatzak 31: Beranduegi

Azatzak 32: irakurle klubak

Azatzak 33: Arabako bertsozale elkartea

Azatzak 34: Berri txarrak

Azatzak 35: EiTB nahieran

Azatzak 36: Artedrama (ADEL)

Azatzak 37: EKE

Azatzak 38: Kantuz

Azatzak 39: Etxegiroan + Xerezade

Azatzak 40: Mihiluze

Azatzak 41: Garaion

Azatzak 42: Edo argitaletxea + Pasazaite liburuak

Azatzak 43: Algortako bertsolari eskola

Azatzak 44: Literatur mikropilulen farmazia

Azatzak 45: Bilboko Kafe Antzokia

Azatzak 46: Euskarari ekarriak

Azatzak 47: Euskal Karaokeak

Azatzak 48: Euskararen maratoia

Azatzak 49: Galtzakomik

Azatzak 50: Argia multimedia

Azatzak 51: Izarren distira

Azatzak 52: Xabiroi

Azatzak 53: Euskararen ginkana

Azatzak 54: Debagoieneko tobera

Azatzak 55: Kultur errota

Azatzak 56: Espaloia kafe antzokia

Azatzak 57: Idazleak ikastetxeetan

Azatzak 58: bertso movie da!

Azatzak 59: Sopelako esaera zaharren txapelketa

Azatzak 60: Korrika

Azatzak 61: Bularretik mintzora

Azatzak 62: The arlotes

Azatzak 63: Izparringia

Azatzak 64: DBH

Azatzak 65: Oarsoaldeko Irrien Lagunak

Azatzak 66: Zapato azule

Azatzak 67: Komikeri

Azatzak 68: Eako poesia egunak

Azatzak 69: Gose

Azatzak 70: Literatura unibertsala

Azatzak 71: Hendaia film festibal

Azatzak 72: Tumatxak

Azatzak 73: Musikatea

Azatzak 74: Derioztarrak 5 Kontinenteetan

Azatzak 75: Katalogoa

Azatzak 76: Idazkurleak

Azatzak 77: Zarauzko Kopla Txapelketa

Azatzak 78: Erroa argitaletxea

Azatzak 79: Kukuka

Azatzak 80: Gaztezulo

Azatzak 81: Txokolatea eta bizkotxoak

Azatzak 82: Geuk gEUre kulturaz

Azatzak 83: Irudiz eta euskaraz

Azatzak 84: Euspot.eu

Azatzak 85: Xiru jaialdia

- Azatzak 86: Zu-bi

Azatzak 87: Klasikoen irakurtaldia

Azatzak 88: Pop pilulak

Azatzak 89: Ahotsak ikasgelan

Azatzak 90: Zinema euskaraz

Azatzak 91: Kaierak

Azatzak 92: Karena

Azatzak 93: Kanaldude

Azatzak 94: Zurriolako antzerki eskola

- Azatzak 95: Puntueus

Azatzak 96: Ttalaka

- Azatzak 97: Astra

Azatzak 98: Badok.info

Azatzak 99: Telesailak eta filmak euskaraz

- Azatzak 100: Euskal Herriko Bertsozale Elkartea

- Addenda: azatzak 101: Abangoardiak euskaraz egiten du

Posted by: garaigoikoa.2014/12/15 11:42:7.413221 GMT+1
Tags: soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/12/11 09:34:53.123169 GMT+1

Addenda: azatzak 101: Abangoardiak euskaraz egiten du!

100 azatz jarri eta beste horrenbeste jartzeko modua izan dut urte hauetan guztietan. Egia da oreka bilatzen saiatu naizela, baina horrek ez du esan gura zirriborroetan hainbat azatz geratu ez denik. Geratu da mordo bat.

Horregatik, 101. azatza (azkena!). Abangoardiak gurean euskaraz egiten du. Diziplina gehienetan.

Antzerkian, adibidez, zer dago abangoardiagorik Ander Lipus, Dejabu edo Le Petit Theatre du Pain baino? Eta literaturan Joseba Sarrionandia, Danele Sarriugarte edo Xabier Montoia baino? Eta musikan Mursego, Berri Txarrak edo Oreka Tx baino? Eta komikigintzan Asisko, Zaldi Eroa edo Xabiroi baino?

Euskal Herrian abangoardiak, salbuespenak salbuespen (ikus-entzunezkoak izan daitezke?), euskaraz egiten du. Euskaraz sortzen du. Kontsumo arduratsua egiteko garaia da gurean, kulturan zein beste arlo batzuetan. Egin dezagun ba!

Posted by: garaigoikoa.2014/12/11 09:34:53.123169 GMT+1
Tags: soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (1)

2014/12/09 14:20:0.990644 GMT+1

Azatzak 100: Euskal Herriko Bertsozale Elkartea

100 azatza eta azkenak berezia izan behar zuen. Eta hala da. Gurean elkarte eredugarririk bada kulturgintzan, hori Bertsozale Elkartea da. Auto-antolaketa, independentzia, nazio eta herri/auzo mailak ondo uztartuta, transmisioa eta transgresioa, indibidualtasuna eta kolektiboa, ekimen txiki eta handiak, lagun giroa eta lehiaketa, zaleak eta profesionalak.

 

Bertsozale Elkartea

Eta, gainera, euskararen etorkizunerako estrategikoa. Eta ez diot nik, “Bertsolaritzaren garrantzia” izeneko dokumentuak baizik:

 

  • Biziberritze prozesuan den hizkuntza batentzat bere baitan halako errealitate bat (bertsolaritzarena, alegia) edukitzea, bizirik eta indar betez, zorte handia da.

  • Bertsolaritza euskararentzat jomuga diren espazioetan arrakasta duen jarduna da: kalea, espazio publikoa, lagunartea, giro informala, ahozko jarduna.

  • Bertso saioak, erritual gisa, hiztun komunitatea elkartzeko guneak dira. Gure gizarteari buruz publikoki gogoetatzen da, autoafirmatuz.

 

Zer gehiago erantsi?

Posted by: garaigoikoa.2014/12/09 14:20:0.990644 GMT+1
Tags: soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl bertsolaritza soziolinguistika | Permalink | Comments (2) | References (1)

2014/12/05 11:43:28.812189 GMT+1

Espaloiak, bidegorriak eta errepideak

Azken aldion Bilbotik bizikletaz mugitzen hasi naiz. Gehienetan bidegorritik, tarteka espaloitik (badakit ez dela praktika ona) eta oso gutxitan errepidetik. Eta hortxe zalantzaren zurrunbiloa zabaldu zait buruan.

 

Euskalgintzan aspaldion espaloien metafora erabiltzen ari gara (Euskal Herrian Euskaraz batez ere). Bidegorriena ere erabili dute Aitor Zuberogoitiak, Iñaki Martinez de Lunak eta nik neuk. Eta inork ez du erabili errepideena.

 

Zalantzen marasman neure buruari galdetzen diot ea egokiak ote diren metafora horiek. Izan ere, gaur eta hemen errepidea (eta hari lotuta autoak) da jaun eta jabe (edo hegemoniko). Eta beste biak hari subordinatuak. Baina zalantzak baino ez dira …

Posted by: garaigoikoa.2014/12/05 11:43:28.812189 GMT+1
Tags: metaforak soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/12/02 15:04:24.601096 GMT+1

Tartekoa

Elkarrizketa elebidunen harira, @beatxo-rekin hasi eta @ZEtxeburua @urtziurruti @IkerSU eta beste batzuk ere sartu ziren matrakaldian. 140 karakteretan erantzuna ematea zaila denez, artikulu luzeago bat egin nahi izan dut (eta beste bat aterako dut aurrerantzean gaiari buruz). Hori da hori sasoia, Bea, bide batez.

Hasierako txispa Juanjo Ruizen bideo honek piztu zuen. Elkarrizketa elebidunek bertute asko dituzte nire iritziz. Beak ere bertute horiek nabarmentzen ditu:

Elkarrizketa eleanitzaren planteamenduak ekar dezake frango alde horretatik. Ulermena duenari hizkuntzarekin harremanean iragan denbora handitzen dio, seguraski zerbait ikasiko du, motibazioan eragin dezake. Euskaldunari uzten dio bere hizkuntza erabiltzen.

Baina, era berean, arriskuak ikusten zituen. Bakarrera laburtu ditzaket Beak eta Zigorrek botatakoak: ulermen egokia izatea beharko luke izan euskara ikasle baten azken helburua?

 

Bihotzak esaten dit ezetz. Baina buruak beste gauza bat esaten dit. Izan ere, euskaltegietan dabiltzan euskara ikasleen “eskola porrota” handia da (daturik ba al du inork?). Eta ez hori bakarrik: euskara maila txukuna lortu eta atzera egin dutenak ere askotxo dira.

 

Horren atzean dauden faktoreak (eskolan ere bai, jakina) gehien bat jendarte faktoreak dira. Erabilera txikia duen hizkuntza da gurea, erdaldunekiko gure jarrera ere sarritan otzana da, euskaraz ondo moldatzen garenok ere esfortzu estra egiteko gogo gutxi eta abar. Sozializaziorako espazio gutxi izateak trabatzen du jabekuntza.

 

Elkarrizketa elebidunek ez dute arazo hori errotik konponduko, jakina. Baina aurrerapauso txiki bat eskaini dezakete. Era berean, kasu batzuetan tarteko helmuga gisa jarriko nuke. Horrek ez du esan nahi helmuga hori gainditu ez daitekeenik, baina azken finean gaur eta hemen ikaslearen borondatepekoa da helmuga hori gainditu ala ez.

 

Herri honetan oso dikotomiazale gara. Dena ala ezer ez. Euskaltegien helburua hiztun konpetenteak sortzea da, ados. Baina euskaltegitik pasatzen diren guztiak ez dira hiztun konpetente bihurtuko (eta hori erraz igarri egin dugu irakasle izan garenok). Zergatik ez jarri ulermena tarteko helmuga gisa?

Idazten ari naizen bitartean, gaiari buruz Mikel Irizarrek botatako iritzia irakurri dut. Guztiz ados ez banago ere, luzatzen den hari honetan beste ekarpen txukun bat da, nire ustez. 

Posted by: garaigoikoa.2014/12/02 15:04:24.601096 GMT+1
Tags: soziologia elebidunak hizkuntza sl soziolinguistika elkarrizketa | Permalink | Comments (2) | References (0)

2014/12/01 08:30:3.807959 GMT+1

Urratzaileak

Pello Jauregik #motibatu jardunaldien barruan oso berbaldi interesgarria eman zuen: Jokaeratik jarrerara izenburukoa. Jabier Zabaletak Orion egin zen hitzaldi bera ondo baino hobeto laburbildu du. Bide batez, #motibatu jardunaldiko edukiak ere zeharo interesgarriak dira.

Jokaeratik jarrerara, erabileratik motibaziora, praktikatik emoziora. Alderantzizko bidea proposatzen du Pellok (orain arte kontrakoa landu da). Bere ustez, oso motibatuta dauden pertsonek koherentziaz aldatu egingo dute hizkuntza. Baina gehienok aldatu barik, egokitu, moldatu egiten garela dio.

 

Hau da, jokabide urratzailea, berritzailea izango duen gutxi batzuen multzoak izango du euskara erabiltzeko motibazio altua. Eta beste hiztunak horien abarora egokituko dira.

 

Izan ere, psikologiatik baino soziologiatik begiratzera egiten digu gedar. Hau da, motibazioa lortzeko biderik eraginkorrenak mekanismo edo neurri sozialak direla. Adibideekin, hobeto ulertzen da:

 

Enpresa batean sartzen zara lanera. Bertan euskaraz aritzen dira guztiak euren artean. Nahiz eta motibatuta ez izan euskara erabiltzeko, han nagusi den arauari men egingo diozu eta euskaraz aritu. Eta, seguruenik, jokaera horretatik abiatuta, jarrera hobea izango duzu euskararekiko aurrerantzean.

Beraz, aldatu beharrekoak mekanismo sozialak dira, arau sozialak edo Allartean-ek deitu bezala, erabilera arauak.

Posted by: garaigoikoa.2014/12/01 08:30:3.807959 GMT+1
Tags: portaera soziologia motibazioa jarrera jauregi pello sl urratzaileak soziolinguistika erabilera hizkuntza | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/11/26 08:30:6.199408 GMT+1

Loiu: dislokazio baterako datuak

Arnasguneak beste behin blogean. Baina oraingoan soziolinguistika gutxi (zer da soziolinguistika?). Eta datu mordoa. Datu guztiak eustat-ekoak dira.

 

Datu soziolinguistikoak:

 

Etxean erabiltzen den hizkuntza


Euskara

Biak

Gaztelania

1991

483

395

638

2011

367

271

878

 

Hiztun kopurua


Euskaldunak

Ia euskaldunak

Erdaldunak

1981

954

348

469

1991

900

341

437

2001

922

653

575

2011

1078

668

602

 

 

  • Dislokazio demografikoa: 1.797 biztanletik 2.424 pasa da azken urteotan. 600 biztanletik gora irabazi du Loiuk. Horrez gain, bertako etxeen prezioak aintzat hartuta, pentsatzekoa da bertako gazte batzuek alde egin dutela ondoko herrietara (prezioak merkeago izan dituzte Derion, Erandion edo Sondikan). Horrek dislokazio demografikoa oraindik handitzen du. 1988tik 1.346 pertsona joan dira Loiura bizitzera.


  • Dislokazio kulturala: Loiuk hiru auzo nagusi ditu: Larrondo, Lauroeta eta Zabaloetxe. Larrondo Sondika eta Derio artean geratzen da, Loiuko auzo nagusitik (Zabaloetxetik) kilometro batzuetara. Horrek eragiten du auzo honen joera Deriorako eta, batez ere, Sondikarako izatea (Loiu baino herri handiagoak eta biziagoak dira biak ala biak). Gainera, esango nuke Derio eta Sondikako ezaugarri sozial zein soziolinguistikoak dituela, Loiukoak baino. Lauroeta auzoak erregulazio kultural propioa izan du urteotan, baina gaur egun gainbeheran ei dator hori ere. Zabaloetxe auzoa, berriz, herrigunea izateko bizitasun gutxiko gunea da. Taberna gutxi, dendarik ez. Horrez gain, Loiun eskolarik ez dago, Sondikara doaz hango umeak. Baina, aitzitik, hainbat ikastetxe pribatu daude Bilbo eta Uribe Kostako ikasleekin gehien bat.

  • Dislokazio urbanistikoa: aireportuak auzoen arteko harremanak oztopatzen ditu (Larrondorekin batez ere). Gainera, txaleten uriola izan da. Bilbo eta inguruetako dirudunek lurrak erosi eta txaletak egin dituzte Loiun zehar. Batez besteko errenta pertsonala Loiun Bizkaiko handienetakoa da (Zamudio, Jatabe, Gatika, Laukiz eta abarrekin, denak 10 kilometroren bueltan). Dislokazio urbanistikoarekin bat, nekazaritza eta abeltzaintza herri izaterari ere utzi dio Loiuk hein handi batean. 1999an 537 hektarea ziren nekazaritzakoak eta 10 urtean 325. Behi-aziendak, adibidez, 409 izatetik 145 izatera pasa ziren 1999tik 2009ra. Ardi-aziendak ere erdira murriztu dira (8tik 4ra) eta txerri-aziendak 25etik 8ra.

Posted by: garaigoikoa.2014/11/26 08:30:6.199408 GMT+1
Tags: soziologia loiu arnasguneak dislokazioa hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/11/24 08:15:8.309642 GMT+1

Azatzak 99: Telesailak eta filmak euskaraz

Orain gutxi, Canal+-ek euskaraz azpititulatutako hainbat film emango dituela jakin dugu. Albiste pozgarria benetan.

 

Baina sarean han eta hemen badaude euskarazko film eta telesailak euskaraz eskuratzeko modurik. Lehena eta akaso garrantzitsuena, azpitituluak.com webgunea. Horren harira, Gaizka Izagirrek euskaraz ikus ditzakegun 50 film onenen zerrenda plazaratu zuen orain dela ez asko Argiako bere blogean.

Horrez gain, azpimarratzekoa da boluntarioek beste behin egin duten lana: euskal encoundings topaketak aprobetxatuta, euskarazko filmen eta telesailen aurkibide galanta paratu digute.

 

Hirugarrenik, eta ez horregatik garrantzi gutxiago duelako, Argiaren ikus-entzunezko kanala goraipatu behar da: ehunka dokumental, hitzaldi, bideo labur, film labur eta abar batu dituzte eta batzen jarraitzen dute asterik aste.

Laugarrenik, EiTBko webguneak ere ematen ditu aukera euskarazko film batzuk ere euskaraz ikusteko.

Posted by: garaigoikoa.2014/11/24 08:15:8.309642 GMT+1
Tags: soziologia kulturgintza ikus-entzunezkoak azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (2)

2014/11/20 08:51:28.606278 GMT+1

Kristalezko sabaia

Euskaldunok ba al dugu inon kristalezko sabairik? Feminismoan behin baino gehiagotan erabili den terminoa dugu eta gurean ea aplikatzerik dagoen galdetzen diot neure buruari.

 

Euskarazko lan kulturalek kristalezko sabaia garbia dute oraindik ere. “Loreak” filmarekin gertatu dena adibidez, edo Norzzone rap kantariak elkarrizketa honetan esaten dituenak. Literaturan ere adibide franko aurkitu ditzakegu.

Baina hortik kanpora? Kristalezko sabaia beste inon igartzen al dugu euskaldunok?

Posted by: garaigoikoa.2014/11/20 08:51:28.606278 GMT+1
Tags: soziologia kristalezko hizkuntza sl sabaia soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)