Blogak.com

Create a new blog   Log in to your blog

2014/10/23 08:08:37.831686 GMT+2

Aurreiritziak

Behin baino gehiagotan ekarri ditut blog honetara aurreiritziak. Esate baterako, erruleta izeneko artikulu sorta honetan. Baina inoiz ekarri barik nuen definizio zehatza. Eta iberolingua.com-en aurkitu dut eta hona dakart itzulpena:

 

Aurreiritzia aldez aurreko joera kategorikoa da. Horren bidez, pertsona bat onartu edo batzertzen da bere ezaugarri sozial erreal edo imaginarioengatik. Pertsonok berezkoa dugu aurreiritzia. Honako hauek dira aurreiritziek dituzten osagai komunak.

 

Aurreiritzia jarrera bezala. Aurreiritzia jarrera bat da, hau da, estimulu baten aurrean erantzuteko dugun aldez aurreko joera pertsonala da. Jarrera gisa hartzen da hein batean ingurunearekiko erantzuna baldintzatzen duelako. Pertsonak egoera jakin baten gaineko posizio pertsonala du, egoera sakon ezagutu gabe.

 

Konnotazio negatiboa du. Egile batzuen arabera, konnotazio negatiboa (baztertzea) edo positiboa (onartzea) izan dezake. Baina egile gehienen arabera, aurreiritziak konnotazio negatiboa du. Talde baten kontrako jarrera negatiboek talde horri balio kentzeko sinismenak eta sentimenduak bultzatzen dituzte. Batzuetan nabarmen adieraziz kontrakotasuna edo mespretxua.

 

Ikasitako jarrera da. Teoria modernoen arabera, aurreiritzia ikasten da, pertsonak bizitzan izan dituen esperientzietan oinarrituz.

 

Eragin kaltegarriak ditu. Aurreiritziak talde baten kontrako ustea zabaltzen du, informazio osatugabean oinarrituz. Hori dela eta, aurreiritziengan oinarritutako edozein portaera ez da izango egokia jendartearen garapen positiborako. Muturreko egoeretan, amorrua eta gorrotoa sor dezakete aurreiritziek.

 

Errealitatearen bisio distortsionatuan dute jatorria. Aurreiritziak dira errealitatea ulertzeko moduak. Benetako informazioa dute, baina harekin batera akatsak, esajerazioak eta orokortzeak ere bai. Aurreiritzi mota asko daude: erlijiosoak, linguistikoak, estetikoak, sexu edo genero aurreiritziak, …

 

Aurreiritzi linguistikoak

 

Aurreiritzi linguistikoak sozialak dira. Kasu honetan, hizkuntza baten, hizkuntza baten ezaugarri edo hiztunen gaineko iritzia ematen da arrazionaltasunari jaramon egin gabe. Aurreiritzidun jarrera hauek hizkuntzen artean edo hizkuntza beraren barietateen artean gerta daitezke. Alemaniera zakarra da, ketxua gozoa, frantsesa musikala, italiera barregarria, valentziera baldarra, gaztelania fina … aurreiritzi linguistikoen adibideak dira.

Posted by: garaigoikoa.2014/10/23 08:08:37.831686 GMT+2
Tags: aurreiritziak soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (1) | References (0)

2014/10/20 08:43:5.670162 GMT+2

Galizieraren berri onak

Galizierari buruzko hainbat daturekin esnatu ginen pasa den astean. Datu ezkorrak oro har. Izan ere, galizieraren erabilerak atzera egin du azken hamar urteotan, nabarmen. Zortzi herritan baino ez du aurrera egin galizieraren erabilerak. Eta, oraindik, ikusgarria da landa eta hiri eremuen artean dagoen aldea.

 

Albisteak ez dira onak. Atzera egiten ari den hiztun komunitate baten egoera iraultzea ez da lan erraza, inondik ere. Baina nik, adibidez, positibo begiratzea nahiago dut, negatibo begiratzea baino. Errealitatea zein den ahaztu barik.

Manifestación a prol do ensino en galego

 

Eta, beste behin ere, prazako lagunek egin dute: 12 albiste on galizierarentzat: bravú mugimendua, O Xabarín, eskolak eta bereziki Semente, normalizazio plan orokorra, galiziera eta portugesaren arteko harremana, .gal domeinua, Gústame o galego kanpaina, hizkuntzaren aldeko agerraldiak, galizierazko hedabideak, galizierazko etiketajea duten produktuak, Android sistema galizieratua izan dela, A Terra de Soneira (galiziera gehien erabiltzen duen eskualdea).

Euskararekin ere berdin egin genezake, ezta? Zeintzuk lirateke euskararen 12 berri onak? Datorren asterako egingo dut neure zerrenda, baina iradokizunak onartzen dira.

Posted by: garaigoikoa.2014/10/20 08:43:5.670162 GMT+2
Tags: galiziera soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/10/15 16:59:52.406841 GMT+2

Gune hegemonikoak

Behin baino gehiagotan entzun da euskararako gune hegemonikoak sortu behar ditugula (beste berba batzuekin ere deitu dira: arnasgune funtzionalak, gune autozentratuak, …). Eta zer demontre dira?

 

Hegemonia definitzen hasi beharko genuke. Baina ez naiz horretan katramilatuko. Zuzenean joko dut adibideetara.

Horrela ekarrita, zein gune hegemoniko egon daitezke adibidez Bilbon? Horrela eta lar zehatz izan barik, Kafe Antzokia, zenbait taberna (Kalderapeko edo Iñakiren taberna, esate baterako), zenbait denda (Gili-gili, Elkar edo Labeko okindegia, esate baterako), euskaltegiak, eskola batzuk, unibertsitate fakultateren bat edo beste, aisialdi eskola batzuk (Urtxintxa, esate baterako), konpartsa batzuk (Abante, Hau pittu hau, Algara, Kaskagorri, ...), bertso-eskolak, udaleko sailen bat, Euskaltzaindia, Foru Aldundiko sailen bat, …

 

Zergatik dira hegemoniko gune horiek nire ustez? Ba, edozein euskaldun bilbotar zein kanpokok badaki gune horietan guztietan euskaraz egiteko aukera izango duela natural, inplizituki (edo esplizituki) hango hizkuntza naturala euskara delako.

Eta zer egin behar da Bilbon, Errenterian, Mutrikun edo Lizarran? Horrelako gehiago sortu, berariazko euskalgintzaren bidez edo bide batezko euskalgintzaren bidez.

Posted by: garaigoikoa.2014/10/15 16:59:52.406841 GMT+2
Tags: hegemonikoak soziologia gune hizkuntza euskalgintza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/10/13 16:34:54.875009 GMT+2

Azatzak 96: Ttalaka

Ttlaka da aisialdian (bereziki helduona) euskaraz bizitzeko baliabideak eman gura dituen elkartea. Eta, horretarako, besteak beste ttalaka.org interneteko eskaparatea jarri dute martxan.

Euskarazko kulturaren agenda dute, 10 blogari kulturari buruz, ttalakariak izeneko elkarrizketa sorta, erreportajeak eta abar. Webgune txukun eta erakargarri batean.

 

Ea erresonantzia kaxa indartsu bilakatzen den! Aupa ttalakariak!

Posted by: garaigoikoa.2014/10/13 16:34:54.875009 GMT+2
Tags: ttalaka soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/10/09 08:16:49.424337 GMT+2

Ongizatea

Euskararen biziberritzea ongizatearekin lotu behar da. Hori dio behintzat Eñaut Apaolazak Bat aldizkariaren 90. zenbakian. Berarekin bat nator, gauza bera uste dut nik aspalditxotik. Baina zelan zehaztu hori? Zelan eman horri edukia?

 

Zelan ikusarazi pertsona bati euskaraz hobeto biziko dela? Zelan ikusarazi enpresa bateko ugazabari euskarak balio erantsia duela? Zelan ikusarazi beste hainbati euskarak ekar ditzakeen abantailak?

Galdera horietarako erantzunak izan badira, han-hemenka (luze joko luke horiekin tematzea oraintxe). Baina erantzun horiek sendotu eta ongarrituko duten ebidentziak gutxi dira, bakan-bakanak dira, eskasak dira. Eta, gainera, erantzun horiek helarazteko ere erresonantzia-kutxak sorgortuak ditugu, baldin baditugu.

Posted by: garaigoikoa.2014/10/09 08:16:49.424337 GMT+2
Tags: ongizatea soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/10/06 08:19:34.920683 GMT+2

Aztarnak

Urriaren 11n Derion izango da Topaeguna. Tximintxekook antolatu dugu eguna Topagunearekin batera. Egunaz gozatzeko aukera asko dago: umegunea, kanposantuko bisita, erromeria, kontzertuak, bazkaria, berbak erein, … Baina goizean ere hausnarketarako aukera egongo da. 9 euskara elkartek hartuko dute parte euren esperientzia batekin. Aberatsa izango da.

 

Hori amaituta, Zaida Fernandez etorriko zaigu Aztarnak zer den aurkeztera. Mugimendu feministak bultzatuta, aurrera eraman da Aztarnak Bizkaiko zenbait herritan (Basauri, Ondarroa, Ermua). Eta zer demontre da?

 

Aztarnak dira emakumeentzako garrantzitsuak diren tokian tokiko espazioak (sinbolikoak zein fisikoak) eta uneak. Mapa batean batzen dira herriko gune eta une garrantzitsuak. Eta mapa horrek hirigintzan interbentzioak egiteko aukera ematen du (ibilbideak, plakak jarri leku zehatzetan, …)

Portada aztarnak


Ez al litzateke interesgarria herri bateko euskaldunok (euskalgintza?) utzi ditugun aztarnak mapara eta herrira ekartzea?

Posted by: garaigoikoa.2014/10/06 08:19:34.920683 GMT+2
Tags: soziologia soziolinguistika feminismoa hizkuntza sl aztarnak | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/10/02 08:18:9.699978 GMT+2

Gure mingainetan dago!

Feminista, gay eta lesbianei ikasi genien gorputza borroka-eremua dela. Bourdieu-k ere adierazi zuen eguneroko hizkuntza-praktikak borroka-eremua direla. Berri Txarrak taldekoek ere zarata artean esan zuten honakoa: gudu-zelai bihurtzen denean norbera irabaztea zer da? zer galera? Horiek guztiak irabiagailuan sartu, eta mingaina borroka-eremua dela esaten dut nik.

 

 

Uda aurretik, Gure Esku Dago-k mobilizazio irudimentsu eta ilusio-piztailea egin zuen. Askok hartu genuen parte irribarrea ahoan. Eta mingaina zorrotz. Derioko nire autobusean euskara izan zen nagusi (eta hori nobedadea da gurean!).

 

Gure Esku Dago-k bertute asko (izan) ditu. Baita hizkuntza alorrean aplikatu daitezkeenak ere. Izan ere, zer legek arautzen du koadrillan erabili behar dudan hizkuntza? Zer arauk debekatzen dit lehen berba euskaraz egitea dendan? Zer delitu egiten dut bikotekidearekin euskaraz arituz?

 

Orain arte baino gehiago baliatu behar ditugu hiztunok izan ditzakegun askatasun-eremuak, ezta? Gure mingainetan dago!

Posted by: garaigoikoa.2014/10/02 08:18:9.699978 GMT+2
Tags: dago soziologia sl esku hizkuntza gure soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/09/29 08:24:27.742621 GMT+2

Azatzak 95: Puntueus

Urteetako lanak eman ditu fruituak. Gure komunitateak badu interneten aritzeko berezko kantxa, berezko zelaia. Eta aprobetxatu behar dugu.

 

Ekainean aitzindari batzuek abiatu zuten puntueus. Eta orain abiarazte fasean dabiltza. Urtea amaitu aurretik, 2.000 domeinu kudeatu nahi dituzte. Kopuruak kopuru, euskarak eta bere garapenak izan behar du oinarri, izan behar du ongarri. Eta edukiz bete .eus domeinu horiek guztiak: euskarazko edukiz bete, beti ere.

 

Posted by: garaigoikoa.2014/09/29 08:24:27.742621 GMT+2
Tags: puntueus soziologia azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/09/25 08:24:44.517205 GMT+2

Bide batezko euskalgintza

Aurrekoan Mikel Zalbidek sortutako kontzeptu honi egin nion bisita. Gogoratuko dut hark zer zioen:

 

Euskal etnokultura (hizkuntza barne) gainbehera datorrela jakinik, baina galdera hori eragozteko berariazko asmorik gabe, etnokultura horri bizirik eusteko lagungarri gertatzen diren ekintzak bideratzea.

 

Hau da, asmoei baino emaitzei begira ari da Zalbide. XIX. mende amaierako Iparraldeko euskalgintzari begira ari da Zalbide. Baina gaurkora ekarri liteke bere definizioa. Ezta?

 

Eta galderak egiten hasita, ez al da garrantzitsuagoa bide batezko euskalgintza berariazko euskalgintza baino? Ez al da eraginkorragoa? Izan ere, hizkuntza komunitate handiek hauen bidez lantzen dute euren hizkuntza (inoiz entzun al dugu gaztelaniazko komunikabideek gaztelaniadunen hizkuntza komunitatea trinkotu nahi dutela?).

 

Lantzean behin, burura etortzen zaizkidan burutazio arraroak baino ez dira ...

Posted by: garaigoikoa.2014/09/25 08:24:44.517205 GMT+2
Tags: euskalgintza soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (1) | References (0)

2014/09/22 09:04:1.213947 GMT+2

Zer da euskalgintza?

Hitz eta pitz erabiltzen dugu euskalgintza berba. Inor gutxi ausartu da, ordea, euskalgintza horri definizioa ematen. Hiztegietan-eta, euskara eta, oro har, euskal kulturaren aldeko jarduera gisa hartzen da euskalgintza.

 

Mikel Zalbide ibili da berba horren peskizan. Bi euskalgintza mota bereizten ditu berak: berariazko euskalgintza eta bide batezko euskalgintza. Lehenengoak euskalgintzaren adiera normalari egiten dio kuku eta berak honela definitzen du:

 

soziokulturalki autorregulatzeko eta belaunez belaun transmititzeko indar faltaz euskal etnokultura (hizkuntza barne) gainbehera datorrela ikusirik, erabat galtzeko arriskua uste izanik eta halakorik nahi ez delarik, etnokultura horri bizirik eusteko giza artean deliberatuki egindako saio multzoa.

 

Bigarrenari honako adierarekin egiten dio jaramon Mikel Zalbidek:

 

Euskal etnokultura (hizkuntza barne) gainbehera datorrela jakinik, baina galdera hori eragozteko berariazko asmorik gabe, etnokultura horri bizirik eusteko lagungarri gertatzen diren ekintzak bideratzea.

 

 

Azken aldian, euskalgintza ezaugarritzeko beste bi adjektibo batu zaizkio: euskalgintza soziala eta euskalgintza instituzionala. Hau da, erakundeek garatzen duten euskalgintza lana (instituzionala) eta besteek garatzen dutena (herri mugimenduak izan, enpresak izan edo herri partaidetzazko enpresak izan). Batzuek, hala ere, ez dute onartzen euskalgintza instituzionala izan daitekeenik.

Zalbideren bereizketara itzuliz, nire ustez bide batezko euskalgintza bultzatu beharko litzateke, sustatu, areagotu. Berariazko euskalgintzak duen garrantzia ahaztu barik.

Posted by: garaigoikoa.2014/09/22 09:04:1.213947 GMT+2
Tags: soziologia soziolinguistika hizkuntza euskalgintza sl | Permalink | Comments (0) | References (0)