Blogak.com

Create a new blog   Log in to your blog

2014/09/01 08:17:29.199214 GMT+2

Azatzak 93: Kanaldude

Telebistak gure bizitzako ordu asko jaten ditu. Eta euskarazko eskaintza ez da behar bestekoa ez kantitatez ez kalitatez. Baina alor honetan ere badira berri onak.

 

Kanaldude da horietako bat. Baxenafarroan du egoitza eta zentroa, Arrosan. Ipar Euskal Herri osoa du berbagai eta sarearen bidez hedatzen ditu bere eduki guztiak, euskaraz jakina.

 

 

Herri-telebista dugu Kanaldude. Kulturgintzaren adierazpideei garrantzi berezia ematen diena. Erresonantzia-kaxak behar genituela esan zuen batek, ezta?

Posted by: garaigoikoa.2014/09/01 08:17:29.199214 GMT+2
Tags: soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/29 08:33:2.034553 GMT+2

Tribuaren berbak 2013-2014

Bere garaian blogean aipatu nuen. Baina ordutik hona programak aurrera egin du, zoragarri aurrera egin ere. Benetako haize freskoa ekarri du, gidoi landuak, ikus-entzunezko osagai freskoak eta abar. Baina, horrez gain, eskertzekoa da astetik astera interneten denen eskura programaren gidoiak publiko jartzea.

Hausnarketa saioetarako erabilgarri, euskaltegietan, ikastola zein eskoletan, berbalagun taldeetan, … Soziolinguistikaren dibulgazio purua. Eta udazkenean dator bueltan. Haize berriekin seguru. Hona hemen lehen denboraldiko gidoi guztiak batuta:

 

1. Milioi bat euskal hiztun gara munduan

 

2. Euskaldun berriei monumentua

 

3. Euskal Babel

 

4. Hitz eta pitz, publhitz

 

5. Haurrak eta gazteak dira euskara gehien erabiltzen dutenak

 

6. Euskara sexista al da?

 

7. Asmo berri on

 

8. Riojatik Errioxara

 

9. (Eus=mc2).

 

10. Frantziaren itzal luzea

 

11. Abestien hitzak, hitzen doinuak

 

12. Bertan Bilbo

 

13. Jendaurrean

 

14. Euscatalá

 

15. Hau dunk umorea!

 

16. Gelatik kalera

 

17. Nafarroa arragoa

 

18. Euskal zinema

 

19. Itsu, mutu, baina ez gor

 

20. Biba Xiberua!

 

21. Euskara 2039

 

22. Jolasean

 

23. Kanpoko eta bertoko

 

24. Batua vs. euskalkiak

 

25. Munduko herririk euskaldunenak

 

26. Euskararen ahozko ondarea

 

27. Arrasate: euskara eta kooperatibismoa

 

28. Itsasoa laño dago

 

29. Sarean harrapatuta

 

30. 60ko hamarkadako astindua

 

31. Gasteiz-Vitoria-Gasteiz

 

32. Zergatik ez dugu egiten?

 

33. Euskara opor giroan

 

Eta Onintza Iruretak Argian egindako erreportajea: http://www.argia.com/argia-astekaria/2407/tribuaren-berbak

Posted by: garaigoikoa.2014/07/29 08:33:2.034553 GMT+2
Tags: berbak soziologia hizkuntza sl tribuaren soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/23 08:11:38.145219 GMT+2

Azatzak 92: Karena

Euskarazko kulturgintza beti egon da krisian, beti (nahiz eta batzuek esan dirutza jasotzen zutela diru-laguntzetan). Eta gurean horregatik betidanik erabili dira auzolan estrategiak euskarazko kulturgintzako produktuak diruz eta mimoz babesteko.

Gaur egun, horietako batzuk internet bidez egiten dira eta crowfounding izen arrotza jaso. Orain arte, gurean hemendik kanpo (eta nola edo hola euskaratutako) plataformetan kudeatu dira hauek. Baina, orain dela gutxitik, badaukagu guretik proiektuak diruz laguntzeko aukera: Karena.

Gainera, euskarazko berba zahartxo bat berreskuratuz. Eurek nik baino hobeto azaltzen dute honako bideo honetan:

Posted by: garaigoikoa.2014/07/23 08:11:38.145219 GMT+2
Tags: karena soziologia kulturgintza azatzak hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/21 08:20:54.263289 GMT+2

Iraunkortasun linguistikoa

Albert Bastardas kataluniarra dugu hizkuntza ekologian maisu. Orain gutxi artikulua idatzi du ekologia eta iraunkortasun linguistikoaren gainean. Entresaka labur bat egin dut blogerako, iraunkortasun linguistikoa zer den azaldu nahian. Dena den, merezi du artikulu osoa irakurtzea.

 

Iraunkortasun linguistikoa gaur egungo giza-espeziearen antolaketa linguistikoa aldatzeko pausoz pausoko prozesua da. Pertsonak elebidun edo eleaniztun bihurtzeak ez luke ekarri behar berez hizkuntza propioa bertan behera uztea. Iraunkortasunak elebiduntzea edo eleaniztuntzea onartzen du, baita pertsona eta taldeen arteko elkar-komunikazioa ere. Baina talde bakoitzaren jarraitasuna eta garapen osoa eskatzen du.

Iraunkortasun linguistikoaren printzipio nagusia hauxe da: taldearen berezkoa ez den hizkuntza bakarrik erabiltzea beharrezkoa den kasuetan eta berezko hizkuntzen ahalik eta funtzio gutxien erabilita. Beraz, hizkuntza-kontaktu iraunkorra izango da taldeen hizkuntzaren jarraikortasun egonkorrari eragiten diona. Hau da, berezko hizkuntza ez denaren esposizioaren abiadura edo presioa berezko hikuntzaren bizitasuna baino txikiagoa denean.

 

Beraz, aztertu beharko genuke neurri ekonomikoek, politikoek, hezkuntzakoek, immigraziokoek, berritasun teknologikoek, … duten eragin soziolinguistikoa. Eragin soziolinguistiko zehatza.

Hala ere, galdera gako bati erantzun behar diogu aurretik: zelan saihestu praktikan hizkuntza bi edo gehiago dakiten pertsonek euren egunerokoan bertan behera ez uztea bere hizkuntzaren erabilera funtsezkoenak?

Posted by: garaigoikoa.2014/07/21 08:20:54.263289 GMT+2
Tags: soziologia iraunkortasuna hizkuntza sl soziolinguistika ekologia | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/17 10:17:5.259614 GMT+2

Semente: mila udaberriren zain dagoen belaunaldia

Eider Palmouk eta biok iaz idatzi genuen Sementeri buruzko artikulua Hik Hasi aldizkarian. Orain gutxi igo dute artikulua sarera. Garai ona izan daiteke ordukoak berriro irakurtzeko: Mila udaberriren zain dagoen belaunaldia.

 

Ordutik, Sementek aurrerapausoak egin ditu. Compostelako ikastetxeak aurrera darrai eta Vigokoa hurrengo ikasturtean jarriko da martxan. Gainera, beste hainbat herritan ere jarri nahi dute martxan.

 

Posted by: garaigoikoa.2014/07/17 10:17:5.259614 GMT+2
Tags: soziologia semente galiza hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/15 09:18:57.277205 GMT+2

Irakurgaiak: Reclaiming basque

Jacquelin Urlak idatzi du Reclaiming basque izeneko liburu hau. Euskararen aldeko aktibismoa aztertu du ikuspuntu antropologiko batetik. Eta, zentzu batean, kanpo zein barne begiradarekin hornitua (eta ez da gutxi).

 

Freskoa da liburua, atsegina. Gauza berri gehiegi ez izan arren, gauzei begiratzeko modu berritzailea dakar. Antropologiatik eta esanguratsu. Merezi duen liburua da. Niri, batez ere, erakargarri egin zait batua eta etxeko hizkeraren artean izan diren harremanen berri ematen duenean. Batua sortu zenean, kontra egon zirenek etxeko hizkeraren alde egiten zuten. Baina denborarekin (eta hauek izan duten beherakadarekin) besteak ere hasi ziren etxeko hizkerarekin lanean, jolasean, … Gertukotik lanean hasi bezain pronto.

Bestelako elementu erakargarriak (eta bitxiak akaso) baditu liburuak. Merezi du orriotan murgiltzea denbora batez bada ere.

Posted by: garaigoikoa.2014/07/15 09:18:57.277205 GMT+2
Tags: urla soziologia basque reclaiming sl soziolinguistika hizkuntza | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/07 08:25:4.828479 GMT+2

Desempowerment

Esan nuen ba aurrekoan: empowerment murtxikatu barik eta zer eta desempowerment sortu! Eta, jakina, digeritzeko zailtasunak izan ditut. Kontzeptua ez nuen behar bezala azaldu. Ea ba oraingoan.

 

Botere-gabetze moduan ekarri nuen euskarara eta terminoa okerra da. Ez da gabetzea, uztea baizik. Botere-uztea izango litzateke itzulpen egokiagoa. Botere-uztea erabiliko dut ba! Termino okerra erabiltzeaz gain, kontzeptua bera ez nuen ondo azaldu (edo ez nuen behar bezala ulertu).

 

Desempowerment hauxe da: pertsona edo pertsona talde batek bere boterea bazterrean uzten du erabili ordez, eta ez du inork hartzen, partaidetza horizontala bilatzen baita. Boterea (edo boteretxoak) bazter batean uzten da eraikuntza kolektibo bati lekua egiteko. Hau da, boteredunek boterea guztien esku uztearen prozesuari deitzen zaio desempowerment. Eta kontua ez da boterea hartzea, boteretzea edo kontraboterea eraikitzea. Kontua da egunerokoa autogestionatzea.

 


Argi gera bedi! Eta bi mila esker Ainhoa Ezeizari bere ohar eta iruzkinengatik. Bera barik, oraindik ulermen lausoa edukiko nuke kontzeptu honen gainean. Uztailaren 16an gaian sakontzeko aukera egongo da, gainera, Donostian.

Posted by: garaigoikoa.2014/07/07 08:25:4.828479 GMT+2
Tags: empowerment boteretzea desempowerment hizkuntza sl soziolinguistika | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/07/02 09:26:54.687739 GMT+2

Azatzak 91: Kaierak

Azatzik azatz, 90.aren muga ere gainditu egin dut. 10 azatz baino ez dira falta lau urteko bilketa lan honi amaiera emateko. Azken 10 azatzak berezitxoak izatea nahiko nuke. Proiektu berri zein zaharrak batu nahi ditut, etorkizun handikoak izan daitezkeenak batzuk, garrantzi berezia izan dezaketenak bestetzuak. Ea ba!

 

91. azatzak literatur kaiera batzuk non kokatu gogorarazten digu. Poesia liburu laburrak dira (poesiak mundua aldatuko ez duen esperantza gordetzen dut), nazioarteko egile ezagunenak eta harpidetza bidez argitara emandakoak (hori ere crowfounding da, ezta?). Momentuz, lehen hiru aleak kalean daude (hurrengo hirurak uda ostean izango dira liburu-denda zein harpidedunon etxeetan).

Posted by: garaigoikoa.2014/07/02 09:26:54.687739 GMT+2
Tags: soziologia kaierak kulturgintza soziolinguistika azatzak hizkuntza sl literatura | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/06/30 08:29:40.152931 GMT+2

Parodia

Jacqueline Urlak bere “Reclaiming basque” liburuan honakoa esaten du: Language revival is a battle against prejudice (hizkuntza biziberritzea aurreiritzien kontrako borroka da). Esaldi borobila da eta, zentzu batean, berarekin bat egiten dut.

Diskurtsoa, framing eta horrelakoez asko hitz egin eta egiten da gurean (Galizia aldean ere imaxinario social erabiltzen dute antzeko gauzei erreferentzia egiteko). Eta komunikazio alorreko estrategiak jarri dira martxan euskalgintzan (ez naiz sartuko haien arrakasta neurtzen). Izan ere, horien guztien azken helburua aurreiritzien kontra borroka egitea baita.

Baina oso gutxi landu ditu euskalgintzak komunikazioaren gerrillako irakaspenak (bereziki markatu ninduen Manual de guerrilla de la comunicación liburuak bere garaian, dokumentala ere badago). Galizia aldean gehiago landu dute ridiculismoa edo retranca. Eta komunikazio ofizialari kontrajarri diote umoretsuago den beste bat: adibidez, toallaren egunean.

 

Hemen horrelako gutxi egon da. Euskararen aldeko jaietan ere (Korrika, Ibilaldia eta enparauetan) irribarrea ahoan izan arren, gure praktika oso transzendentala da. Geure buruaz barre egiteko bideak behar ditugu praktika sozialetan ere (ez ditut ahaztu nahi han-hemengo ahalegin batzuk: adibidez, Bikoteatroaren antzezlanak edo Izparringia komunikabidea).

 

Nor dago prest parodiarako?

Posted by: garaigoikoa.2014/06/30 08:29:40.152931 GMT+2
Tags: | Permalink | Comments (0) | References (0)

2014/06/26 08:25:55.960722 GMT+2

Zer landu daiteke etxean?

Iñaki Eizmendiren hitzaldi batean izan nintzen Urretxindorra ikastolan. Hitzaldi horretan hartu nituen apunteak ordenatu eta soziolinguistika domestikoaren beste aletxo bat jarri. Eskerrik asko Iñaki!

 

Gurasoek argi izan behar dute zer nahi duten: umeek euskara ondo jakitea? ala umeek euskara asko, askorekin eta leku askotan erabiltzea? Oso ezberdina baita bata zein bestea, kontrakoa iruditu arren.

 

Umeak euskara ondo ikas dezan eskola nahiko izan daiteke (edo ez!). Baina umeak euskara erabiltzeko, beharrezkoa da eskolaz kanpoko lana. Izan ere, ume batek esna orduen %15 inguru pasatzen baitu gelan. %15 baino ez.

 

Lehenik eta behin, kontuan hartu umeen hizkuntza ohiturak ezin dituzuela erabaki. Eragin bai, erabaki ez. Bigarrenik, argi eta garbi izan: noizbait ume horrek euskararen aldeko hautua egin beharko du (eta horretan lagundu beharko ditugu). Beraz, ez utzi ardura beraiengan. Eta landu daitekeena landu eta bestea ahaztu.

 

Beraz, zer landu daiteke etxean?

 

1. Aberastasuna. Ahal duzuen eredurik onena eman umeei eta ez kezkatu gehiegi euren berbakera ez bada lar ona. Hobetuko da, ikusiko duzue. Eta hizkuntzarekin jolasean aritu.

 

2. Hizkuntza ohiturak eta jokabideak imitazioz ikasten dira. Garrantzitsuena ez da nondik abiatzen garen, baizik eta euskaldun kontzienteago izateko pausoak ematea, bakoitza abiatzen den lekutik abiatzen dela.

 

3. Euskarekin duten harremana zaindu. Garrantzi berezia dute eskolaz kanpoko jarduerek, baita etxeko kultur kontsumoak ere. Euskarekin bizipen onak izan behar dituzte (edo probokatu behar ditugu).

 

Etxetik kanpora ere gauzak landu daitezke. Aurrekoan aipatzen genituen jolas taldeak adibidez. Edo umeari arnasguneak eskaintzea: euskara hutsezko une eta guneak, alegia.

Posted by: garaigoikoa.2014/06/26 08:25:55.960722 GMT+2
Tags: domestikoa soziolinguistika hizkuntza soziologia sl | Permalink | Comments (0) | References (0)