Bi edizio kaleratuko dituzte, arrunta eta bi diskako edizio berezia.
Lukasek zortzi urte ditu eta Perez sagutxoak inork ikusi gabe hortzak
txanponengatik nola aldatzen dituen jakin nahi du. Hori estalgabetzeko
bidean sagua Gil Penkoffen atzaparretan erortzen da. Lukas eta bere
familiak euren eskuetan dagoen guztia egingo dute sagua askatu eta bere
magiarekin aurrera jarrai dezan. Agian, pertsonaia txiki batzuengandik
iritsiko zaie laguntza...
Westerra Hollywood-ko urrezko urteetan genero oso zabaldua zen, baina gainbera etorri zen eta ia desartzeraino ibili da azken harmakadetan, salbuespen oso aipagarri gutxi batzuk kenduta. Hor izan genuen westerrean ospea lortutako Clint Eastwood eginiko batzuk (Josey Walles legegabea, Barkamenik gabe) eta Kevin Costner Oscarrak irabaziz Otsoekin dantzan filmarekin. Hortik kanpora, ia deus.
Azkenaldian, badiduri musikalak jasan duen buru altxaera lortzen hasia dela, genero honetako filmak noiz edo noiz izaten ditugu zinemetan. Berpizte hau Kevin Cosnert-rrekin abiadarazten da, Open Range erakargarriarekin, gerozeago etorri zitzaigun titulo luzeko Jessy James-en akaketa Robert Refford koldarragatik. Azkenik, iaz zineman 3:10 trena eta Appaolossa izan genituen.
3:10 trena eta Appaolossa euskaraz ikusi izango dira etxe merkatuan. Dagoeneko 3:10 trena dbd alokairuan euskararekin daukagu, baina pasadan astean kaleratutako salmentarako BR-ean ez dator bikoizketa hau, hasiera baten hala aditzera eman bazen ere. Hilabete batzu barru, dbd salmentako edizioa kaleratuko da alokairu lehioa bukatzerakoan. Appaolossa-k ez dauka oraindik data zehazturik.
Badakigu oraindik BR formatua gutxik dutela, baina ez da hau inondik inora argudio bat banatzaileak eskura duen materiala ez erabiltzeko, are gutxiago berak erabili ahal izateko bereziki egin bada Eusko Jaurlaritzako dirulaguntzat. Eta gaurko egoera ezin dugu bakarrik buruan eduki, etorkizunean dbd formatua desager liteke, euskara gabeko BR edizioa bakarrik egonda.
Harritzekoa da titulo honekin jasotakoa, orain arte Filmax zuzen baino zuzenago ibili bai da arlo honetan, beti euskara bazuen, BR edizioetan sartu du: 88 minutu, DonkeyXote, REC...
Tripictures bai ordea, horrelakoak sistematiko egin ditu: Asterix joku Olinpikoetan, "La brujula Dorada", Sexua eta New York, Viaje al centro de la tierra... Argudioa, dbd ez bezala BR etxean ezin egin dezaketenez, plus bat ordaintzea eskatzen dutela. Eusko Jaurlaritzak ez du ordaindu nahi izan, bikoizketa ordaintzea nahikoa delakoan, baina katalanak badiduri bai ordainketa egiten ibili direla, adibide eta mezu oso okerra zabalduz.
Izan daiteke Filmax Tripictures-en bidea hasi izana? Ikusita badela ordaintzen dutenik, ordainketa eskatzen hasi izana? Huts puntual bat izan daiteke?
Hurrengo asteetan Filmax badu euskaraz bikoiztuta dagoenik ateratzeko, zehazki Transsiberian. Adi egon beharko ea arazoak jarraipenik duen ikusteko.
Gasteizko udaletxean urteko aurrekontuak aurrera atera dira, eta bertan izan dute lekua Gasteiz Kafe-antzokirako. Bi diru neurri erabaki dira:
- 120.000€ aurten erabiltzekoak proiektua idatzi eta zehazteko. - 1,5 milioi € eraikina bera eraikitzeko 2010-11 artean.
Ala ere, aurrera pausua bada ere, ez ditugu gauzak batere argi ikusten. Momentu honetan, ez dago gauza bakarra zehaztuta: non eraikiko den, zein tamainia izango duen, zerekin ekipatuko zaion, zenbat diru beharrezkoa izango duen eraikitzeko...
Beharrek zehaztu behar dute den dena. Kokalekua beharren arabera izan beharko da, eta agian ez da izango alde zaharrean toki nahikorik egiteko. Erabiliko den dirua, agian gutxi da. Tokiak eta dirua proiektua zehazten badute, behar duguna ez izatea posible da.
Beraz, proiektua nola garatzen ikusi behar. Eta hor here, gauzak argiegi ez dira ikusten. 120.000€ enpresa batek erabiliko ditu proiektua idazteko, baina... zertan oinarritu daiteke proiektua egiteko? Bere hustetan edo Gasteiz euskara inguruan ari garenon hustetan?
Hasteko, enpresa horrek proiektua idatziko du, eta proiektua hiritar partehartzeko kontsiluetara eramango da, non zer edo zer aldatu ahalko den...
Baina hori ez da bidea, eraman dezaketen proiektuak egin zaiozioken aldaketak muga bai ditzake.
Bide logikoena, enpresa horrek partehartze kontseiluek ezarritako irizpideak erabiliz lan egin beharko lukete, idatzitako proiektua zerbaiterako balioko duela zihurtatu nahi badugu.
Eta hori da arazo nagusiena, proiektua gaur egungo kafe antzokiak hartzen ditu ardatz, dituzten murriztasunak barne, kontuan izan gabe hemengo beharrak harago joan daitezkeenik... beharrak dagoeneko haratago doazenean.
Gasteizko Kafe antzokia, ez dugu ikusten. Euskarazko zine egoera ikusita, zine digitalizazioak kostuen murrizpenarekin ahalbideratuko dituen euskarazko estreinaldi kopurua aurreikusiz, zinema komertzialak ez daudela inolaere gaur egungo guztiak ekartzeko, kafe zinema-antzokia behar dugu. Eta gainera, bi aretoduna. Bata zine ekintzei zuzenduta astero zine estreinaldi komertzial bat egun anitzetan izango duena, beste aretoan kafe-antzokietan ohikoak diren beste ekintzak bideratzen direlarik.
Eta Gasteizen zerbait aurrera doan bitartean, Bilbon, Kafe-antzoki aintzindaria, atzera pausu arriskutsuan badoa. Hilabete egon da itxita aforua bete ez zuelako zigor gisa. Gaur otsailak bederatzi irekiko da berriz. Arazoaren funtsa, ez dago eraikinak jasan dezakeen ikuslego kopuruan, baizik larrialdi irtereerek jasan dezaketenean. Bilboko Kafe antzokia errua onartzen du, eta konponbidea badauka, badago larrialdi irtera berri bat egiteko aukera.
Ala ere, egingo balitz ere, Bilboko udaletxeak ez du inongo asmorik aforua igotzen lagatzeko, legalki eta segurtasun aldetik posible bada ere, Kafe antzokiari bere etorkizunari traba larria jarriz, bere proiektua kolokan jar lezakeena.
Hor ibiliko gara gai hauei jarraipena eginez eta berririk sortuko balitz hauen inguruan, blog honetan izango duzuen berri.
Ben-Hur denok ezagun dugun zineko filme klasiko horietako bat da, ia aurkezpenik behar ez duena. Urte askotan Oscar gehien batzen zuen filma izan da, 11 izanez, eta ez dago ezbairik izan duen garrantziaz, zinearen historian, bere tokia duelarik.
Hollywood-eko urrezko urteetan eginiko superekoizpena da, berriz egingo ez ziren modukoak. Garaiko izar nagusietako bat, Charlon Heston, garai hartan arrakasta zuten peplum bat antzeztu zuen William Wylerren aginduetan.
Zihurrenez, filme honetaz gehien gogoratzen dena, kuadriga lasterketa izugarria da, ia 20 minutuz luzatzen dena. Benetako tamaian eraikitako eskenatokian grabatu zen, hiru hilabetetik gora erabiliz.
Eta, noski, euskaraz interesgarria da normalkuntzaren aldetik, filme garrantzitsuak, denek lehen edo beranduago ikusi ditugunak eta berriz ikusiko ditugunak euskaratzea. Horrela, garaiko antzerako beste filme garrantzitsuenekin batera (Hamar aginduak, Quo-Vadis), bere momentuan euskaraz bikoiztu eta VHS-ean editatu zen. Eta multzo horretako beste filmeei jaso zaien bezala, DBD formatuan euskara sartu gabe geratu zaie.
Gaur otsailak 10, DBD formatuan laugarrengoz editatuko da filme hau. Beste gehiegirekin jaso den bezala, bikoizketa egonik ere, hau entzuteko aukera ukatzen zaigu, beste behin ere.
Noiz lortuko dugu aintzina euskaraz bikoiztu eta ikusi genituen filmak berriz euskaraz ikustea? Zenbat urte eta zenbat edizio beharko dira noizbait euskara sar dezaten?Oraindik filme hau, BR formatuan editatzeko dago. Azken aukera geratzen zaigu euskara eraman dezan, gehiegitan pasatzen utzi den aukera.
Planeta Junior pasadan astean iragarri du, Marvel etxearen animazio eskubide desberdinekin egin dela, telebista eta formatu domestikoetan argitaratzeko.
Horietako batzuk, euskaratuak badaude bere garaian ETB-ek eman zituelako. Zoritxarrez, PlanetaJunior, ETB-rekin tratuak egin baditu ere, oraindik inoiz ez du euskarazko bikoizketa bakarra kaleratu, besteak beste: Heidi, Marco, Vickie Vikingoa, Pippi Galtzaluze,
Hauek dira, Planeta Junior-rek euskaragabe kaleratu beharrekoak akordio honi esker: X-taldea, Spiderman (1981) eta Spiderman eta bere lagunak.
X-taldea (X-men) Komikietan oinarriturik, eta hauek jarraiturik, 90 hamarkadan eginiko telesail oso gomendagarria, bereziki komikizaleentzat. Bereziki aipagarria komikiari dion jarraitasuna, komikietako istoriak azalduz telebistarako asmatutako istoriak erabili beharrean. Honek atal autokonklusiboak izan ordez, sagaka antolatzen ziren atalak edukitzea egin zuen, eta pertsonaiak bere baitan egon beharrean eboluzionatu eta aldatzea ekarri zuen, komikien lez.
Claremont gidoigilearen, X-taldea famatu egin zuena, istorio eta saga ezagunenak agertuko ziren, besteak beste Apocalipsis-en saga (Aingeruaren herorialdiarekin), Bishop-en denboran zehar jauziaren saga, eta Fenix ilunarena.
Aipatzeko da, duela urteak editatu zirela dbd-ean saga batzuk, noski, euskarazko bikoizketa gabe.
Spiderman (1981) 80 hamarkadan Estatu Batuetan eginiko telesailak nahiko maila eskasekoak dira. Honek ez zion lortu gainditzea 1967-an eginikoari. Garaiko telesail tipikoa besterik ez da. Aipatzeko da ere, garai hartan irudi bizian egindako telefilme saila euskaratua dagoela ere.
Spiderman eta bere lagunak (1981) Aurrekoaren antzerakoa, oraingoan Spiderman Suzko izar eta Izotz gizonarekin batera datorkigu. Inongo komikietan agertzen ez den pertsonai elkarketa da, ez dago beraz esan beharrik istorio guztiak telebistarako bereziki eginak direla.
Aipatzekoa da, bere garaian Superbat klubarekin VHS batzuk kaleratu zilera telesail honen atalekin.
Hanma-Barbera da, iazko mendeko telebistarako animazio erreferentetako bat. Mende erditik gora lanetan ibili ziren, telesail eta ospea lortu duten pertsonai ugarirekin lanean.
Telebistan egin bazuten ere bera lan nagusia, Hanna eta Barbera zinetik zetozen. MGM-rako Ton eta Jerry-ren cartoonak egin zituzten, baina cartoon formularen gainberarekin telebistan bilatu behar izan zuten babesa, noiz edo noiz zinemarako filme bat edo beste egin izan ahal zutelarik bere pertsonaiek ospe haundia garatzen bazuten.
Hori izan zen Harriketarren kasua. 1960 hasitako telesailak denboraldi ugariz luzatzea lortu zuen eta 1966-an zinemetara joan ziren, "Harriketa izeneco gizona" (A Man Called Flinstone, El agente Picapiedra) filma estreinatzean.
Harriketarrak luzemetrai ugari izango zituzten urteen zehar, baina hau izan zen, zinemarako animazioko filme bakarra. Beste animazio luzemetrai guztiak telebistarako bereziak edo telefilmak izango ziren. Harriketarren zine beste bi luzemetraiak, irudi bizikoak izango ziren.
"Harriketa izenako gizona", agerikoa denez, James Bond-en parodia izan zen. Pedro Harriketa hiltzen saiatu diren agente sekretu baten berdin berdina izanda, hau ordezkatu beharko du bere familia eta lagunek jakin gabe. Telesaileko mundu mugatutik irtenda, mundu osotik bidaika ibiliko dira.
Aipatzekoa da, abestiz jositako filma da. Ez pertsonaiek abestutakoak, ekintzaren lagungarri gisa baizik. Abesti hauek, euskarazko bertsioan ederki bikoiztuak geratu ziren. Kontuan izatekoa da, oso gutxitan bikoiztu direla filmetan euskaraz abestiak, ez delako batere erraza.
Luze jo du, luze, filme hau kaleratzea, eskubideak Warner eta Sonny-Columbiaren artean zeuden eta ez ziren akordiora heltzen. Luzeago joko du ordea, filme hau euskaraz kaleratua ikustea, zoritxarrez, berriro ere, eginda dagoen euskarazko bikoizketa erabiltzen ez delako.
Ez da lehen aldia Warnerrek Hanna-Barberaren lanak dbd-eatan gazteleraz ikustera behartzen gaituela: Auto zoroak telesaila, Jetsondarren lehen denboraldia (2garrena ez da inoiz atera), Harriketarren 6 denboraldiak eta Scooby-Doo lehen bi denboraldiak. Horrek suposatzen du 26 atal inguruko denboraldiak izanda, 25 minutu ataleko, 10 telebista denboraldi batzen dutela oraingoz dagoen euskarazko bikoizketa gabe, 6500 minutu galdu ditugula.
Banatzaile aldaketak jaso, eta filma irekitzen den logo berezi hau galdu egin da gaur egun.
Filmari hasiera ematen dioten kredituak, abesti ederra eta kreditu muntai ederra.
Badira egunak ETB publizitate berezi horietako bat egiten darabilena Heroiak telesailaren bigarren denboraldiaren telebistarako estreinaldia iragartzeko. Telesailaren izenik ez da aipatzen, baina identifikagarriak diren irudiak eman eta eman dabiltza eta erraz igartzen da zeintaz mintzo diren.
Heroiak erakargarria den telesaila izanda, lehendabizi ETB2-n emanak dira, gaztelera utsean bikoizketa bazuten ere eta emanaldi duala egiteko izan ziren arren. ETB euskara bultzatu behar duena, nola bultzatu erakusten.
Euskaraz ETB3-en ematen dabiltza lehen aldiz, emanaldi hasiera iragarri gabe inor ez enteratzeko, eta mundu guztia oraindik digitalizatu ez delarik, askok ikusteko aukera ez dutela. Gauzak ongi egiten direlaren erakusgarri.
Bigarren denboraldia otsailean estreinatzekoak dira. Ordea, euskaraz
edo gazteleraz izango den ikusteke dago, eta zein katetan izango den
ere. Aurrekariak ikusirik, kezkatuta egotekoa da. Bereziki jakinda irudiak oso noizean behin azpitituloak erabili behar dituela norbait japoniarrez hizketan bada.
Iragarki bereziak egiteaz gain, ETB-ek ikusleen artean telesailaren maratoi bat antolatu du, Los Angeles-rako bidaia opari duelarik. Webgunea euskaraz badago ere, maratoiaren bideoa gazteleraz dago bakarrik. Ea honek maratoia gazteleraz egingo delaren abisu izan, gutxieneaz bi hizkuntzetan izan beharrean.
Gainera, kontuan izatekoa da, honelako maratoietara joan ahal direnak eta joateko gogoak dituztenak gazteak direla. Hortaz ba, gaur egungo gazteria euskaldundua dagoela suposatzen bada, eta ETB-ek euskara bultzatu nahi badu, eta euskara bultzatzeko ekintza erakargarriak egin behar direla suposatzen dela, ez luke gazteleraz egin beharko maratoia, euskara hutsean baizik.
Gutxi balitz, badago zurrumurru kezkagarri bat, zeinek dio badela posible telesailaren hurrengo denboraldiak euskaraz ez direla bikoiztuko. Arazoa, bigarren denboraldia gidoilari greba zela eta motzago izanda, hirugarrena luzeagoa egitea ekarri duela, eta ETB-rentzat luzeegia izan litekeela gaur egungo bikoizketa programetan garatzeko. Seriotasun falta ikaragarria izan liteke eta euskararen siniskortasunari min haundia egin liezaioke. Ea ez den horrelakorik gertatzen.
Ikusiko dugu ea zer egiten den azkenik. Maratoia 23-rako da, hemendik egun gutxietara, laister dugu ba enigmaren erantzuna. Eta gogoratu: "Salbatu animatzailea, salbatu mundua".
Gogor aritu beharko dute Anjek, Marik eta beraien lagunek herrira bakea
itzultzea nahi badute. Herriko nagusiak elkarrekin erretxinduta
dabiltza, mesfidati. Hau guztiaren errua hegazkinarekin inguruko
mendietan istripua izan duen atzerritar batek dauka. Dirua eta ospea
agindu die hegazkina topatuko duenari.
Baina gauzak erabat aldrebestuko dira Olentzeroren ordulari magikoa
desagertzen denean. Ordulari magikorik gabe ezingo du denbora gelditu,
eta ondorioz, ezingo ditu gabon gauean opariak banatu.
Gasteizko Gauekoak programa barruan euskarazko zine ziklo programaren bloga da hau. Bertan IrudiTxokoaz gain, zinemaz, euskarazko zinemaz eta honen ingurunean hitz egin eta egunerokoaz hitz egingo da.
Badira egunak ETB publizitate berezi horietako bat egiten darabilena Heroiak telesailaren bigarren denboraldiaren telebistarako estreinaldia iragartzeko. Telesailaren izenik ez da aipatzen, baina identifikagarriak diren irudiak eman eta eman dabiltza eta erraz igartzen da zeintaz mintzo diren.
